Shawdırbay Seytov

Shawdırbay Seytov
Tuwılǵan sáne	16-mart 1937-jılı(1937-03-16)
Tuwılǵan jeri	Tashawız wálayatı Góne Úrgenish rayonı, Túrkmenstan
Qaytıs bolǵan sáne	8-iyul 1996-jılı(1996-07-08) (59 jasta)
Dóretiwshilik túri	Proza, poeziya
Ákesi	Qazaqbay Seytov
Biybisara
Perzentleri	Roza (qızı) Sháryar (ulı)
Ataqları	Qaraqalpaqstan xalıq jazıwshısı (1992)
Sıylıqları	Qaraqalpaqstan Jazıwshılar Awqamı sıylıǵı (1985) Berdaq atındaǵı sıylıqtıń laureatı (1989)

Shawdırbay Seytov 1937-jılı 16-martta Túrkmenstannıń Tashawız wálayatı Góne Úrgenish rayonında tuwılǵan. Ol dáslep Moskvadaǵı M.Gorkiy atındaǵı ádebiyat institutın pitkeredi. Sońınan Qaraqalpaq mámleketlik universitetin pitkergen. «Ámiwdárya» jurnalınıń redakciyasında, televedine hám radio esittiriw komitetinde, «Qaraqalpaqstan» baspasında, Qaraqalpaqstan ASSR Jazıwshılar awqamında jumıs isleydi. 1970-jıldan baslap burınǵı Awqam jazıwshılar shólkeminiń aǵzası.

Dóretiwshiligi

Ol ádebiyat maydanına «Soqpaǵım meniń qaydasań?» (1966) degen toplamı menen jar salıp kelgen shayır. Onıń «Úshpelek» (1964), «Tawlardan saza» (1970), «Jollar» (1988) qosıqlar toplamı, «Qashqın», «Kóp edi tırnalar» (1969), «Íǵbal soqpaqları» romanı (1975), «Xalqabad» (1978, 1981, 1989) roman-tetralogiyası, «Shırashılar» romanı, «Isine tirkelip tigilsin» povesti (1986), «Jaman shıǵanaqtaǵı Aqtuba» romanı (1992) baspadan shıqtı.

Poeziyası

Sh. Seytovtıń «Dárbent» poemasında xalıqlar ortasındaǵı urıslardı eske túsiriw arqalı paraxatshılıq sózine úlken máni beredi.

Sh. Seytov óziniń ádebiy dóretiwshiligin poeziyadan baslaydı. Onıń poeziyasında prozaizm basım bolsa, prozasında lirizm kúshli. Ol gumanistlik problemalardı kórkem sóz kestelerinde sheber bere alǵan shayır hám jazıwshı.

Prozası

Ásirese, Sh.Seytov kópshilikke jazıwshı sıpatında tanılǵan. Ol prozadaǵı óz soqpaǵın aytarlıqtay shınıǵıwlar-gúrrińler jazıp úyreniw mektebinen «ótpey-aq», povestler dóretiw menen baslaǵan. Ol tez waqıt ishinde «Kóp edi ketken tırnalar», «Qashqın» povestleri menen jazıwshılıq talantın kórsete aldı. Bul povestler onıń tuńǵısh tájiriybeleri bolıwına qaramastan sátli shıqtı. Bul eki povesttiń ideyası, kórkemlik qasiyetleri haqqında Z.S.Kedrina, M.Parxomenko, M.K.Nurmuxammedov, S.Axmetov, Z.Nasrullaeva, J.Narımbetovlar unamla pikirler aytadı.

Jazıwshı 70-jıllarǵa kelip birotala romanlar dóretiw jolına ótip, dáslep «Iǵbal soqpaqları», sońınan «Xalqabad» roman tetralogiyasın, «Shırashılar», «Jaman shıǵanaqtaǵı Aqtuba» romanların jazadı. Olardıń ideya-tematikalıq baǵdarları, janrlıq qásiyetleri, syujetlik-kompozitsiyalıq qurılısı bir-birin qaytalamaydı, hárbiri óz aldına qaytalanbas kórkem dúnyalar esaplanadı.

Jazıwshı Sh.Seytovtıń «Íǵbal soqpaqları» romanı 1975-jılı baspadan shıqqan edi. Ol qaraqalpaq prozasında dáslepki liro-psixologiyalıq roman sıpatında ádebiyatshı ilimpazlar tárepinen unamlı bahalandı.

«Íǵbal soqpaqları» avtordıń «úlken» prozadaǵı dáslepki tájiriybesi. Soǵan qaramastan, roman Sh.Seytovtı kóp qırlı talant iyesi, sheber jazıwshı sıpatında tanıttı. Sh.Seytov tek ǵana kúshli shayırlıq talant iyesi bolıp qalmastan, adam jan dúnyasın tereń sezinetuǵın psixolog, sóz benen súwret salatuǵın xudojnik. Romanda qaharmanlardıń belgili bir máwrittegi ishki tolǵanısları menen terbenisleri, kewil keshirmeleri «poeziya tili» menen beriledi. Qaharmanlar tilindegi poeziyalıq ırǵaq, kúshli lirizm tezden oqıwshı sezimin biylep aladı.

Roman xat penen ashılıp, xat penen tamamlanadı.Onda jaslardıń muhabbattan, kásipten, qullası ómirden óz ornın tabıwdaǵı qıyınshılıqları, mashaqatlı jolları súwretlenip, waqıya qaharmannıń awızeki gúrrińi formasında birinshi betten bayanlanadı.

Shıǵarma dáslepki betlerinde Máqset qarapayım shayır tábiyatlı bir jigit sıpatında kórinedi. Lekin ol óz átirapındaǵı waqıyalardı gúzetip baradı. Turmıstaǵı ádalatsızlıqlarǵa, nahaqlıqqa qarsı shıgadı, olar tuwralı tereńirek oylap, juwmaq shıǵarıwǵa háreket etedi. Joraları menen haytlap ketip qarawındaǵı mallardıń joytılıp ketiwi, Maltabar menen Pirnazarovtıń Haytmurat ǵarrıǵa qırsıǵıp Máqsetti qamap taslawı onıń ómirinde úlken burılıs jasaydı. Qarawındaǵı mallardı da qaytıp alıp qoyadı. Bul tosınnan bolǵan waqıyalar Máqsettiń ómirin astın-ústin qıladı. Qamaqtan azat etilgeni qarawındaǵı mallardı alıp qoyadı. Tap sol waqıtta Muratta Máqsetti óz menen alıp ketiwge keledi. Máqsettiń ómirindegi adasıwlar usınnan keyin baslanadı. Qalaǵa kelgennen sońǵı kúnleri zerikerli boladı. Dáslepki kúnleri jumıs tappay sandaladı. Restoranǵa shveytsar bolıp kiredi. Ol jerde de talabı júrispeydi. Awıllaslarınan esitken gápine shıdamay restorandı tárk etedi. Keyin qurılısqa jumısqa ótedi. ómirdegi ornın tapqanday boladı. Degen menen buǵan da ishley kewli tolmaytuǵın edi. Táǵdirdiń túrli-túrli taqıwmetine tap bolǵan Máqsettiń ar-sarı shıǵadı. Táǵdir taynapır taslardı talayına talmay zıńǵıtar edi. Murattıń úyleniw toyınan xabarsız qalıp dayısınıń ókpelewi, onıń júzine qaray almay júrgende Maltabardıń tap bolıwı, óz nápsi ushın Miyrigúldin«ájaǵasıman» dep tanıstırıwı, taǵı da bunıń menen turmay iplas iske qol urıwı, Dilaramǵa doslasqanda jeńgesiniń Maltabar menen qashıp ketiwi, sóytip júrgende Nazlınıń tap bolıwı, dayısınıń jaqsı niyet penen baslaǵna isleri Máqsettiń janın jegidey jeydi. Aldında eki jol bar. Biri - jaylawǵa qaytıw, ekinshisi - Dilaram menen qalıw. Kewli, júregi keńislikti kúsegen Máqset jaylawǵa qaytıwǵa bel baylaydı. Keyingi waqıtları ómirindegi awdarıspaqlar, tosınnan bolǵan jaǵdaylar, waqıyalar nátiyjesinde Máqsettiń xarakterinde printsipial ózgerisler júz beredi. Ata kásibine bolǵan sadıqlıq, Nazlıǵa bolǵan muhabbat Máqsetti tuwılǵan ata mákanına baslaydı. Sh.Seytov qaharmannıń óz kásibine, óz súygenine qayta oralıwın súwretlew arqalı insannıń tuwılǵan jerge, ata mákanǵa muhabbatın ulıǵlaydı. İnsannıń ómirdegi ornın, baxtın onıń kásiptegi, muhabbattegi ornı menen belgileydi.

Avtor Miyrigúl menen Nazlı hám Dilaramlardıń obrazların bir-birine qarama-qarsı qoyıp súwretleydi. Olardıń ishki dúnyasın sáwlelendiriwde kontrastlıq usıldan sheber paydalanadı. Mısalı, Miyrigúl waqıtsha házlikti gózlep iplas joldan júrse, Nazlı hám Dilaram ómirdegi insan ornın joqarı qoyadı, ómirdiń ullılıǵın tereń túsinedi. Ásirese, Dilaram obrazında ómirden óz orının tappay daǵdırǵan adamnıń táǵdiri tipiklestirilip beriledi.

«Xalqabad» roman-tetralogiyası tematikalıq jaqtan óz-ara uqsas bolǵan M.Sholoxovtıń «Ashılǵan tıń», T.Qayıpbergenovtıń «Sońǵı hújim» romanların qaytalamaydı. Ondaǵı jańashıllıq tek qaharmanlar obrazın dóretiwdegi kórkem psixologizmniń ótkirliginde emes, al roman jańasha ideyalıq-estetikalıq sıpatı, súwretlenip otırǵan jıllardıń tariyxıy shınlıǵın tereń ashıp beriwi, milliy sıpatlarınıń basımlıǵı, qayta qurıw ruwxın tereń sińirgenligi menen pútkilley ajıralıp turadı. Romanda jazıwshınıń jámiyettegi siyasiy gúresler haqqında, yaki qaharmanlar haqqında unamlı yamasa unamsız pozitsiyası kórinbeydi. Waqıyalardıń rawajlanıwı menen dáwirge tán belgiler, qaharmanlardıń obrazı, olar arasındaǵı qarama-qarsılıqlar kórine baslaydı.

«Shırashılar» romanında qaharman xarakterin jaratıwda qahramannıń eske túsiriwleri menen kóz aldına elesletiwleri baslı orınǵa shıqsa, «Iǵbal soqpaqları» lirikalıq sıpatlardıń basımlıǵı, romantikalıq kóterińkiligi menen ózgeshelenedi. Al «Jaman shıǵanaqtaǵı Aqtuba» romanında avtor xarakterler jaratıwda kórkem detal hám dialoglar, poliloglardan sheber paydalanǵan.

Jazıwshınıń «Xalqabad» romanı dáslep «Ámiwdárya» jurnalında, keyin qayta islenip kitap halında baspadan shıqtı. Roman «Shar buzıw» (1978), «Mashaqatlı asırımlar» (1981), «Órdek qırǵınnan soń» hám «Atlan shap» (1989) dep atalǵan tórt kitaptan ibarat. Kitapta XX ásirdiń 50-jıllarına deyingi waqıyalar súwretlendi.

«Shar buzıw» kitabında 20-30 jıllardaǵı ullı burılıs dáwirine tiyisli qıyan-kesti waqıyalar, «Mashaqatlı asırımlar»da qolǵa kirgizgen jeńisti bekkemlew ushın gúresler, ólip baratırǵan jámiyet wákilleriniń sońǵı tal qarmawları, bul jańa joldaǵı adasıwlar, jeke menshiklik sananıń jámiyetlik sanaǵa aylanıwın súwretlew jazıwshınıń dıqqat orayında turadı.úshinshi ham tórtinshi kitaplarında dáslepki «romanlardaǵı qaharmanlar, personajlar sanasınıń ósiw evolyutsiyası, gúresleri, táshwishleri, táǵdirleri zaman táǵdiyri menen baylanısta sáwlelenedi, zaman bulardı, bular zamandı rawajlandırıp baradı, atalar estafetasın balaları alıp, ilgerilewin dawam etedi. Bul tema dáslep rus jazıwshısı M.Sholoxovtıń «Ashılǵan tıń» romanında sáwlelendiriledi.

Jazıwshı «Órdek qırǵınnan soń» dep atalǵan romanında Stalinlik repressiya jıllarının qorqınıshlı haqıyqatlıǵın keń planda suwretlep beredi. Bir jaǵınan urıs qáwpi, ekinshi tárepten qorqınıshlı repressiyalar el aǵaların tolǵandıradı. Eldegi húkim surgen siyasat el basshıları Qunnazar, Bazarbay, Sayımbetlerdi de bir-birine isenbeytuǵın dárejege alıp keledi. Bul dáwir qurbanı bolǵan qarapayım miynetkesh Bazarbay qılıy obrazı oqıwshıda kúshli tásir qaldıradı. Qansha azap shekse de hújdansızlıqqa barmaǵan jazıqsız repressiya qurbanı. Turaqlılıǵı, qaysarlıǵına, tuwrı sózliligine bola qamaqtan azat etilgen Bazarbay óz ar-namısın qorǵaydı. Shańaraǵınıń ar-namısın ayaq astı etkeni ushın kimdi ayıpların bilmey sarsıladı. «…ne ushın hayalımdı óltiremen, aqırı, ol maǵan jaqsılıq isleymen dep, tánin jallawǵa shekem bardı ǵo!... Bunıń ádep Sámetin óltiriw kerek edi!... Bunday namısınan janın, mápin artıq qoyatuǵın, qorqaq, námárt óletizina kóp, bulardı óltirip ushlıǵına jete almaysań! Amanlıqtan kegimdi qaytarsam shúkir!...(348-bet)-dep oylanadı.

Dáwir siyasatınıń qurbanı bolǵan Bazarbaydıń tragediyası haqqında avtor hesh nárse aytpaydı: onı ya qaralamaydı, ya aqlamaydı. Súwretlengen waqıya haqqında avtor pozitsiyası anıq kórinbeydi. Biraq Bazarbay oqıwshıda qanxor emes, al óz ar-namısın qorǵaǵan obraz sıpatında tásir qaldıradı. Bar iseniminen ayrılıp, hújdan buyrıǵı menen óz kegin aladı. Bul jaǵınan Bazarbay obrazı «Jamanshıǵanaqtaǵı Aqtuba» romanındaǵı Biybiraba obrazına jaqın keledi. Nızam óz kúshin joǵaltıp, insan máplerin qorǵay almaǵanlıqtan ar-namısı taptalǵan Biybiraba óz dushpanlarınan ózi ósh alıwǵa kirisedi. Pútkil ómirin kúlge aylandırǵan Temirxandı óltirip, Berdashtan ósh alıwǵa barǵanda onıń ózin atıp óltiredi.

30-jıllardaǵı massalıq repressiyanıń ashshı haqıyqatlıǵın súwretleytuǵın «Xalqabad» tetralogiyasınıń «Órdek qırǵınnıń soń» kitabı «Quyrıq planınıń» orınlanıwı haqqında berilgen raport penen juwmaqlanadı. Romandaǵı Gúljan, Bazarbay, Aqtóre, Jamal sot, Amanlıq obrazları repressiya dáwiriniń tipik wákilleri.

Jamal sottıń obrazı repressiya jıllarında xalıqtı basqarǵan el basshısı. Onıń qarmaǵına ilingen ne bir azamatlar xalıq dushpanı retinde atılıp ketedi. óziniń kewilindegisin orınlamaǵan adamdı ayamaydı. Xalıqtıń táǵdirin oyınshıq etken Jamal sot watan gedayı bolıp jasaydı. «Xalıq dushpanı» etip neshe úylerdi qańıratqan, xalıqtıń kózin qorqıtqan Jamal sot xalıq ǵázebine ushıraydı, óz jazasın aladı.

Tetralogiyanın «Atlanshap» dep atalǵan tórtinshi kitabında «Jaqsılıq» kolxozı miynetkeshleriniń Ullı Watandarlıq urıs jıllarındaǵı turmıs menen tanısamız. Bul romanda jazıwshı kolxoz baslıǵı Mádiyardıń shańaraǵı, hayalı Aysultan, onıń balası Dániyar menen kelini Aqjarqın, sonday-aq Sayımbet, Gúljan, Asqarbay, Eshbaydıń táǵdirleri suwretlenedi. Romanda barlıǵı eki juzden aslam qaharmanlar qatnasadı.

«Jaman shıǵanaqtaǵı Aqtuba» romanı jarıqqa shıǵıwdan-aq jámiyetshilikte úlken shawqım kóterildi. Geyparalar bul dóretpesi ushın jazıwshını ayıplasa, al ayrımları romandı 90-jıllar qaraqalpaq prozasınıń ájayıp tabısı sıpatında kórsetedi. Roman haqqında bunday pikirlerdiń júzege keliwi tábiyiy nárse. Tubalawshılıq jıllarındaǵı adamzattıń xorlanǵan, namısı ayaq astı etilgen turmısı barınsha ashıp taslanadı. Bul shıǵarmaǵa deyin qaraqalpaq prozasında bunday taqılettegi shıǵarmalar dóretilmegen edi.

Roman negizinen Nókistegi Qızketken kanalı boyında jaylasqan Aqtuba elatındaǵı waqıyalar súwretlenedi. Aqtuba elatı ádewir tolısıp, xalıqtıń kóbeyiwine qaramastan, hár kim hár jaqtan jıynalǵanlıqtan jaylar plansız salınıp, ońlı basshılıq etetuǵın húkimeti de joq. Barı-joǵı bir univermag, voenkomattıń eski imaratı jaylasqan bul elattıń eń bardamlı, awqatlı adamı Ámirxan usı univermagtıń baslıǵı. Ol perzentsizligi sebepli dáslepki hayalınan ajırasıp, qıysıq kóshege kirip ketedi. Aqshanıń puwına másirip, shalqıydı. Obal-sawap, ar-namıs degendi umıtıp, hayal-qızlardıń ar-namısın ayaq astı etedi. Sulıw qız-jawanlardı satıwshı etip, solardıń arqasında sawdasın júrgizip otıradı. Onıń óz printsipi bar. Romannıń kórkemlik qunı da Ámirxan xarakteriniń jaratılıwı menen baylanıslı. Ámirxan hayal-qızlardıń ar-namısın ayaq astı etip bılǵawshı, hádden tıs jawız iplas adam. Basqalardın táǵdiri oǵan bir pul.

Jalǵan siyasat húkim súrgen sotsial ortalıq xalıqtı milliy isenimnen ayırıp, ne bir hámelparaz, jawız, jalataylardı «tárbiyalap» shıǵaradı. Romanda olardıń tipik obrazı jaratılǵan. Bul - Ámirxan obrazı Ol qaladaǵı univermagtıń baslıǵı, úlkenlerge sózi ótimli, dúkandagı ótimli zatların óz paydasına astırtın satıp, bos dúkanǵa ot berip, basqalarǵa jala jawıp qamatıp jiberetuǵın jawız adam. Trest baslıq Ların, qálegen «jarılqaǵan» adamın tiyisli jerine sózin ótkerip jumıstan ózgerte aladı. Kewlindegisin mashaqatsız, aqsha kúshi menen iske asıradı. Aybórektiń ar-namısın xorlaǵanda sol Ámirxan. Bul ushın Aybórek kúyewi ekewi onnan ósh alıw waqtın kútip jasaydı. ámirxannıń esiginde qulı boladı. Barlıq iplaslıqlarına, xorlıqlarına shıdap jasaydı. Sońında bul islerin ámirxannıń ózine qaytarıp isleydi. Dúkan órtenip, jumıssız qalǵan Jerdash hayalı Aybórektiń arqasında minzavodqa jumısqa kiredi. ámirxannan ozıw ushın hayalınıń iplaslıqlarında keshiredi. Barlıǵına kónedi. Tek onnan óshin alsa boldı. Jas biygúna qız Biybirabanıń táǵdirin básekege tigip, jalǵız balasın ózi menen «baja» bolıwǵa kóndiredi. Biybirabanı aldap kól boyına alıp barǵanda Berdashtıń ózin qız balta menen shawıp óltiredi. Ámirxan bul básekede jeńilip hám balasınan, hám dúnyasınan ayırıladı. Jerdash betine hesh kim jel bolıp tiymegen ámirxannıń bar pulın reketirlardıń járdeminde aladı.

Romanda oraydan basqarıwdaǵı jiberilgen qátelikler, adamlarǵa haywanlarsha qaraw, mámleket múlkin tonawshılık, paraxorlıq, urlıq, zorlıq-zombılıq, jalataylıq, menmenlik, bassınıwshılıq háwij alsa, ekinshi jaǵınan usı iplaslıqlarǵa eti ólip ketken, máńgúrlik, sadalıq, soqır sezim bir-birine qarsı qoyıp súwretlengen.

«Isine tirkelip tigilsin» povesti de «Jaman shıǵanaqtaǵı Aqtuba» romanı menen tematikası jaǵınan únles. Onda militsiya xızmetkerleriniń turmısındaǵı tubalawshılıq dáwirindegi unamsız háreketler swwretlenedi. Povesttiń bas personajı ábilqasım Maxmudov. Ol jaslayınan ákesinen jetim qalǵan soń, onı Jomartqan «ǵamxorlıqqa» aladı. Onı mektepte oqıp atır dep dizimnen ótkizedi de óziniń malların baqıtırıp qoyadı. Jomartqan bunıń menen turmay jas balaǵa «domalaq arza» jazdırıp, adamlardı jumıstan shıǵaradı. ózi usınday jol menen mektep direktorı boladı. Mektep partasında otırmaǵan ábilqasımǵa attestat ákelip beredi. Endi oǵan diplom kerek. Jomartqan buǵan da járdem beredi. ábilqasımdı Nókistegi ot-jem skladınıń baslıǵı Qáliyge beredi. Bunday Adam oǵan judá zárur. Qáliy onı awıl xojalıq texnikumına kirgizedi, endi oǵan jallanba miynet etiwge tuwra keledi. Ol Qáliydiń urlap alǵan ot-jemlerin bazarda satadı. Qılmıs ustine onı OBXSS xızmetkeri Nazar uslaydı. Qáliy ápiwayı adamlardan emes, joqarıda aǵaları bar. Haq niyetli militsiya xızmetkeri Nazardı «mıń manat para aldı» dep jala jawıp qamatıp jiberedi. Oǵan bul ótirik tilxattı ábilqasım beredi. İshki İsler Ministrliginıń (IIM) ministri ábilqasımdı «jaqsı kadr» ekenligin bilip, teknikum pitkeriwden onı jumısqa aladı. Ol jumısqa kiriwden Jańa tapsırma - tiriyek satıwshılardı tutıp beriw wazıypasın aladı. Bul tapsırmanı orınlawda ólgen adamlardıń altın tisin qoparıp, sonıń esabınan bayıp otırǵanlardı da, tiryek satıwshılardı da tutadı, biraq bul adamlardıń IIM xızmetkerleri menen baylanıslı ekenligin, olardın payda sherigi ekenligin bilmeydi. Nátiyjede ózi xaq niyetli Nazardı qalay qamatıp jibergen bolsa, ózi de tap sonday metod penen qamalıp ketedi. Povest ábilqasımnın kúndeligi formasında beriledi. Jazıwshı kúndeliktiń jazılıw stilin, tilin, qaharmannıń oyların ózine tán muqamda asha bilgen.

«Shırashılar» romanında psixologizm basım bolıp, onda turmıs shınlıǵı keń epikalıq masshtabta alınıp, qaharmannıń elesletiwleri hám eske túsiriwleri menen konkret sol qaharmanlar háreket etetuǵın sharayat parallel qoyıp súwretlenedi.

Bas qaharman Esjan ǵarrı ómirinen tańlap alınǵan bir aqshamlıq waqıya romannıń syujetlik ózegin quraydı. Ol kishkene ǵana, bar bolǵanı jeti úyli qaraqalpaq awılında jasaydı. Sońǵılıǵında jawgershilik sebepli awılda tek eki xojalıq ǵana qaladı. Romanda jámiyettegi ózgerislerden uzaqta, biytárep jasap atırǵan Esjan ǵarrınıń revolyutsiyalıq háreketlerge aralasıwı qızıqlı bayanlanadı.

Esjan ǵarrı ózine tán xarakterge iye. Ol sadalıǵı menen aq kókirekligi basım, qarapayım awıl adamı. Onıń ómirdiń mánisi, mazmunı haqqında óz túsinigi, filosofiyası bar. Kúndelikli turmıstıń ǵalma-ǵalı, óz mashqalası menen tınısh jasawdı qáleydi. Oǵan basqa hesh nárse kerek emes. Hár kúni mal-halǵa, qora-qopsıǵa qaraw, jaz bolsa egin-teginge qaraw, qıs túsip muz qataman degenshe hár kúni keshte dáryada kemeler qayırlap qalmaw ushın shıra jaǵıw - onıń kúndelikli talabı, turmıslıq mashqalası. Shırashılıq etkeni ushın xojeyinnen azın-awlaq pul aladı. Soǵan qánáát etip jasay beredi.

Awdarmashılıǵı

Sh.Seytov qaraqalpaq ádebiyatının tuwısqan xalıqlar ádebiyatı ullı klassik ádebiyatı hám jáhán ádebiyatı úlgilerin qaraqalpaq tiline awdaradı. Ol N.A.Nekrasov, A.S.Pushkin, M.Yu.Lermontov, L.N.Tolstoy, S.Ayniy, A.Matchannıń shıǵarmaları menen qaraqalpaq oqıwshıların tanıstıradı. Óz gezeginde jazıwshınıń shıǵarmaları rus, ózbek, tatar, qazaq tillerine awdarılǵan.

Jazıwshınıń shıǵarmaları tuwralı jumıslar

1. Yusupova B. «Fonostilistika» Sh.Seyitovtıń «Xalqabad» romanı tili frazeologiyasınıń fonostilistikalıq analizi. 2021.
2. Dosımbetova A. A. Shawdırbay Seyitov lirikasında erkin qosıqlar. —Nókis, «Ilimpaz», 2021.

Sırtqı siltemeler

1. «Shırashılar» (1986) romanın júklep alıw