Kontentke ótiw

Sidney Moko Mead

Wikipedia — erkin enciklopediya
Ser Xirini Moko Mid
Sir Hirini Moko Mead
Mid 2019-jılda
Mid 2019-jılda
Tuwılǵandaǵı atıSidney Moko Mead
Tolıq atıSidney Hirini Moko Haerewa Mead
Tuwılǵan sánesi8-yanvar 1927(1927-01-08)[1]
Tuwılǵan jeriVairoa, Jańa Zelandiya
Qaytıs bolǵan sánesi29-may 2026(2026-05-29) (99 jasta)
Qaytıs bolǵan jeriVakatane, Jańa Zelandiya
Milletimaori
Ilimiy tarawıantropologiya, tariyx, maori izertlewleri
Jumıs orınlarıMakmaster universiteti, Britaniya Kolumbiyası universiteti, Vellington Viktoriya universiteti
Bilim alǵan jeriOkland universiteti (BA, MA), Qubla Illinoys universiteti (PhD)
Ilimiy dárejesiPhD (1968)
Ilimiy ataǵıProfessor
Ilimiy basshısıBrus Biggs
Ómirlik joldasıDjun Volker (1949–2019)
PerzentleriLinda Tuxivai Smit, Aroxa Te Pareake Mid, Xinauri Mid

Ser «Sidni» Xirini Moko Xaereva Mid (1927-jıl 8-yanvar — 2026-jıl may) — jańa zelandiyalı antropolog, tariyxshı, súwretshi, muǵallim, jazıwshı hám ataqlı maori basshısı. Dáslep muǵallimlik hám súwretshilikke oqıǵan Mid, Shıǵıs jaǵalaw hám Bey-of-Prenti regionlarındaǵı kóplegen mekteplerde sabaq bergen, keyinirek birneshe mekteptiń direktorı bolıp islegen. 1968-jılı doktorlıq (PhD) dárejesin alǵannan soń, ol shet eldegi bir neshe universitetlerde antropologiyadan sabaq bergen. 1977-jılı Jańa Zelandiyaǵa qaytıp kelip, mámleketke birinshi maori izertlewleri kafedrasın shólkemlestirgen. Mid keyinirek ataqlı maori qorǵawshısı hám basshısı bolıp, birneshe qáwim atınan sóylesiwlerde qatnasqan hám kóp sanlı másláhát keńeslerinde islegen. Ol, sonday-aq, Maori mádeniyatı boyınsha kóplegen miynetler jazǵan. Ol Te Whare Wānanga o Awanuiārangi keńesiniń baslıǵı bolǵan[2].

Jaslıǵı

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Sidni Moko Mid 1927-jılı 8-yanvarda Vairoa Xoks-Bey regionında tuwılǵan. Ol Vairoa qalasınan bolǵan Pakexa Sidni Montegyu Mid hám Bey-of-Prenti regionındaǵı Te Tekodan bolǵan maori Paranixia «Elsi» Mokonıń segiz perzentiniń úlkeni bolǵan[3]. Ol Ngati Ava, Ngati Tuvaretoa, Ngai Tuhoe hám Tuxourangi qáwiminen kelip shıqqan[4][5]. Midtiń jaslayında qaytıs bolǵan úlken aǵası bolǵan. Ata-anası ol kishi waqtında ajırasqan hám ol keyinirek anası menen birge onıń tuwılǵan qalasınan bolǵan Te Tekoǵa kóship ótken.

Oqıtıwshılıq karerası

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

1944-jılı Mid Oklandtaǵı oqıtıwshılıq kolledjine oqıwǵa kirip, maori tálimi hám kórkem óner boyınsha qánigelik alǵan. Ol Shıǵıs Múyesh regionındaǵı maori mekteplerinde sabaq beriwdi baslaǵan. Dáslep Ruatoriadaǵı Manutaxi rayonlıq joqarı mektebinde islep, keyinirek Shıǵıs jaǵalawdaǵı kóplegen mekteplerde kóshpeli muǵallim retinde xızmet etken. 1949-jılı ol Ngati Porou qáwiminen bolǵan Djun Te Rina Volkerge úylengen. Mid keyinirek Bay-of-Prenti regionındaǵı mekteplerde, sonıń ishinde Urevera ańǵarı, Vakatane, Tauranga hám Te Kaxada sabaq bergen[6][7].

Akademiyalıq karera

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Mid 1970-jıllardıń baslarında shet elde, atap aytqanda, Kanadadaǵı Makmaster universiteti hám Britaniya Kolumbiyası universitetinde sabaq bergen[6]. Makmaster universitetiniń antropologiya kafedrasında docent retinde iskerligin tamamlaǵannan soń, ol Jańa Zelandiyaǵa qaytıp kelip, Vellington Viktoriya universitetinde maori tili boyınsha birinshi professor boldı. 1977-jılı kelgeninen keyin ol universitettegi maori izertlewleri kafedrasın qayta qurıp, 1981-jıldan baslap onı mámlekette birinshi ǵárezsiz maori izertlewleri kafedrasına aylandırdı.

1980-jıllardıń baslarında Mid universitet kampusındaǵı birinshi marae bolǵan Te Xerenga Vaka Maraeniń shólkemlestiriliwine tiykarǵı juwapker boldı[8][9]. Mid 1990-jılı Vellington Viktoriya universitetinen húrmetli dem alısqa shıqtı.

Jeke turmısı hám ólimi

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Midtiń zayıbı Ledi Djun Mid 2019-jılı 27-martta qaytıs bolǵan[10]. Bilimlendiriw boyınsha professor Linda Tuxivai Smit olardıń qızı bolıp tabıladı.

Mid 2026-jılı 29-mayda Vakatane qalasında 99 jasında qaytıs boldı[11].

Derekler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  1. ↑ Sidney Moko Mead // SNAC (ing.). 2010.
  2. ↑ «Awanuiārangi Council | te Whare Wānanga o Awanuiārangi».
  3. ↑ Diamond 2003, s. 150.
  4. ↑ «The University of Auckland alumni: Dr Sidney (Hirini) Moko Mead – BA, MA». 2011-jıl 20-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2011-jıl 6-yanvar.
  5. ↑ «Professor Sir Sidney Mead, Aotearoa». CEESP Sharing Power conference website. Qaraldı: 2011-jıl 6-aprel.
  6. 1 2 Ngāi Te Rangihouhiri II website. «Sir Hirini Moko Haerewa Mead» (2010-jıl 5-aprel). 2011-jıl 24-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2011-jıl 6-yanvar.
  7. ↑ Diamond 2003, ss. 154–5.
  8. ↑ Barrowman 1999, ss. 254–5.
  9. ↑ Vellington Viktoriya universiteti: Maori izertlewleri mektebi – Biz haqqımızda. 21-yanvar 2011-jılı alındı.
  10. ↑ "Lady June Mead death notice". The Dominion Post. 29 March 2019. http://deaths.dompost.co.nz/obituaries/dominion-post-nz/obituary.aspx?n=lady-june-mead&pid=191994068. Retrieved 3 April 2019.
  11. ↑ "Māori leader and academic Sir Hirini Moko Mead has died". RNZ. 29 May 2026. https://www.rnz.co.nz/news/national/596767/maori-leader-and-academic-sir-hirini-moko-mead-has-died.

 Bibliografiya

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  • Barrowman, Rachel. Victoria University of Wellington, 1899–1999: a history. Victoria University Press, 1999. ISBN 0-86473-369-0. 
  • Diamond, Paul. A fire in your belly: Māori leaders speak. Wellington: Huia Publishers, 2003. ISBN 1-86969-030-3. 
«https://kaa.wikipedia.org/w/index.php?title=Sidney_Moko_Mead&oldid=230008» saytınan alınǵan