Sufizm

Sufizm (Tasavvuf) — (arabsha: التصوف‎‎) islamda insandı ruwxıy hám ádep-ikramlılıq jaqtan kámillikge jetkeriwshi táliymat. Sufizm sóziniń ózegi hám mazmunı haqqında alımlar hár túrli pikir hám boljawlar bildirgen. Olardıń ishinde Ibn Xaldunnıń pikiri haqıyqatqa jaqın dep tán alınǵan. Ol "Muqaddima" shıģarmasında sufizm "suwp" - "jún," "postın" sózinen alıngan bolıwı kerek, sebebi áyyemnen dúnyadan waz keshken áshikler júnnen toqılǵan kiyim yaki postın kiyip júriwdi ádet etken, bul arqalı olar saltanatlı kiyinip júretuģın dúnya xalıqlarınan ózgeshe turmıs tárizin ózinde kórsetken, deydi.

Etimologiyası

Tasavvuf arab tilindegi لصُّوفِيَّ - sózinen alınǵan bolıp, tasavvuf[1] (التَّصَوُّف) atı menen belgili. Islamdaǵı sufizm islam iseniminiń sufizmlik sáwleleniwi, Islamnıń ishki ólshemi, Islam ishindegi sufizm hádiysesi, islamlıq isenim sıyaqlı túrlishe táriyplengen. Basqa bir túsindiriwde bul sózdiń sózlik túbiri arabsha "páklik" degen mánisti ańlatıwshı "safha" (صفاء) ǵa barıp taqaladı hám sufizmniń jáne bir ideyası tazkiya (تزكية - "óz-ózin tazalaw") sufizmde keń qollanıladı. Bul eki túsinikti sufiy ar-Rudhabariy (waf. 322 hijriy) birlestirip, "Sufiy páklik ústine jún kiygen adam" degen edi. Basqa bir táriypte bul sóz ahl as-suffa ("suffa adamları") atamasınan kelip shıqqan dep boljanǵan hám Muhammed alayhissalamnıń sahabalarınıń toparı turaqlı tárizde zikr jıyınların ótkizetuǵın bolǵan. Masjid an-Nabaviyde otırǵan bul erkek hám hayallardı bazılar birinshi suwpılar dep biledi.