Kontentke ótiw

Vladimir Vakulenko

Wikipedia — erkin enciklopediya
Vladimir Vakulenko
ukrainsha Володимир Володимирович Вакуленко
Vakulenko 2020-jıl yanvarda
Vakulenko 2020-jıl yanvarda
Tuwılǵandaǵı atıVladimir Vladimirovich Vakulenko
Tuwılǵan sánesi1972-jıl 1-iyul
Tuwılǵan jeriKapitolivka, Xarkov wálayatı, Ukraina SSR, SSSR
Qaytıs bolǵan sánesi2022-jıl 24-mart hám 12-may aralıǵında (49 jasta)
Qaytıs bolǵan jeriXarkov wálayatı, Ukraina
Perzentleri2
Sıylıqları«Xızmetleri ushın» ordeni (Ukraina)

Vladimir Vladimirovich Vakulenko (ukrain: Володимир Володимирович Вакуленко, aytılıwı [woloˈdɪmɪr woloˈdɪmɪrowɪtʃ wɐˈkulenko]; |1972-jıl 1-iyul — 2022-jıl 24-mart hám 12-may aralıǵında) — ukrainalı shayır, balalar jazıwshısı hám Wikipediashı, sonday-aq, volontyorlıq jumısları hám aktivizm menen de shuǵıllanǵan[1][2]. Ol 2022-jılı Ukrainadaǵı Xarkov wálayatınıń Rossiya okkupaciyası waqtında óltirilgen[3]. Ol Oles Ulyanenko atındaǵı xalıqaralıq ádebiy sıylıqtıń iyesi hám Les Martovich atındaǵı tańlawdıń laureatı bolǵan[4][5].

Ómirbayanı

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Vladimir Vladimirovich Vakulenko 1972-jıl 1-iyulda Xarkov wálayatı Izium rayonı Kapitolivka awılında dúnyaǵa kelgen. 1979-jıldan 1987-jılǵa shekem Kapitolivka orta mektebinde, al 1987-jıldan 1989-jılǵa shekem Chervonooskil orta mektebinde oqıǵan. 1989–1990 jılları Iziumdaǵı №24 kásiplik-texinikalıq bilim jurtında konditer qánigeligi boyınsha tálim alǵan. Miynet jolın rásmiy túrde 1990-jılı baslap, dáslep asxana jumısshısı bolǵan, keyinirek júk tasıwshıdan baslap úy remontlawshısına shekemgi hár túrli tarawlarda islegen (hár túrli baǵdarlarda 20 jıllıq miynet tájiriybesine iye). 1991-jıl yanvardan 1992-jıl avgustqa shekem Sovet armiyası qatarında xızmet etip, onnan mayıplılıǵı sebepli demobilizaciyaǵa sál qalǵanda qaytqan. Shańaraqlı bolıp, keyinirek ajırasqan; birinshi hám ekinshi nekesinen Vladislav hám Vitaliy isimli eki ulı bar.

Ol balalıǵınan baslap jazıwdı baslaǵan hám 2001-jıldan berli Izium, Konstantinovka, Doneck wálayatı, Lvov, Kiev, Zaporojye, Rivne, Ternopol, Vinnica, Zakarpatye, Kramatorsk, Doneck, Lugansk hám Xarkov baspasózlerinde shıǵarmaları járiyalana baslaǵan.

2003-jıldan 2006-jılǵa shekem Iziumdaǵı «Kremyanec» ádebiy birlespesiniń, al 2005-jılı Konstantinovkadaǵı «Prometey» ádebiy birlespesiniń aǵzası bolǵan. 2005-2006-jılları Iziumdaǵı «Kremyanec» ádebiy birlespesi baslıǵınıń orınbasarı bolıp, balalar hám óspirimlerge arnalǵan «Krınicya» gazetasınıń bas redaktorı xızmetin atqarǵan. Avtor internet keńisliginde 2005-jıldıń aqırınan baslap kórine basladı.

Ol óziniń shıǵarmaları da járiyalanǵan «Raisin Mountain» (2007) almanaxın baspaǵa tayarladı hám basıp shıǵardı. Gotika joybarınıń koordinatorı hám «Thursday number 30» (teması «Gotika») jurnalınıń tanıstırıwshısı boldı[6]. 2009-jıldıń yanvar-iyul aylarında «DzeRkaLo» awdarma jurnalınıń bas redaktorı boldı (2-iyulda basıp shıǵarıldı).

«Artistic Facets» jurnalınıń xabarshısı (2009)Úlgi:Ref label. Ol bir neshe jurnallar hám antologiyalardıń koordinatorı hám dúziwshisi bolǵan. Bunnan tısqarı, járiyalanǵan ádebiy joybarlardıń shólkemlestiriwshisiniń biri boldı. Onıń miynetleri antologiyalarda, toplamlar hám jurnallarda járiyalanǵan. Shıǵarmaları qırımtatar, belarus, nemec, inglis, esperanto hám rus tillerine awdarılǵan.

Urlap ketiw hám óltiriliw

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

2022-jıldıń 22-martında Vakulenko hám onıń autizmi bar 13 jaslı ulı Vitaliy Izium qalasına jaqın jerdegi Kapitolivka awılında Rossiya áskerleri tárepinen qolǵa alındı[7]. Sol waqıtqa kelip, Izium hám onıń átirapındaǵı awıllar bir neshe kún dawamında Rossiya okkupaciyası astında edi (Izium urısı). Rossiya áskerleri úylerdi hám dúkanlardı tonap, mashinalardı urlap, tınısh xalıqqa qarsı áskeriy jınayatlar islep atırǵan edi[7]. Vakulenko óziniń belsendi ukrainashıl kózqarası onı okkupaciyashı kúshlerdiń nıshanına aylandıratuǵınına hám úyi ukrain tilindegi kitaplarǵa (onday kitaplar arasında óziniń shıǵarmaları da bar edi) tolı ekenligine isenetuǵın edi; onıń pikrinshe, bul gúman oyatıw ushın jetkilikli edi[7].

Sol kúni Vakulenko hám ulı ákesi menen birge jasaytuǵın kotejge qaytarıldı[7]. Vakulenko ata-anasına awılda shólkemlestirilgen «arnawlı bólimge» aparılǵanın hám sol jerde urılǵanın ayttı[7]. Rossiyanıń tolıq masshtablı basqınshılıǵı baslanǵannan berli ótken hápteler ishinde ol júdá azıp ketkenligi sebepli shańaraǵı onıń fizikalıq jaǵdayına qattı tınıshsızlandı. Rossiya tankleri kelmesten burın Iziumnan satıp alǵan bir az konserva hám óz baǵshasınan jıynalǵan kartoshkadan basqa jeytuǵın zat júdá az edi[7].

2022-jıldıń 24-martında Vakulenko Rossiya áskerleri tárepinen ekinshi márte qolǵa alındı. Onıń úyiniń aldına «Z» áskeriy simvolı túsirilgen furgon kelip toqtadı hám qurallanǵan Rossiya sarbazı Vakulenkonı furgonǵa minip ketiwge májburledi[7]. Vakulenko tutqınlıqta bolǵan waqıtta óltirildi hám onıń denesi 12-may kúni Izium sırtındaǵı kópshilik kómilgen jerden tabıldı. Ol Makarov pistoletinen atılǵan eki oqtan qaytıs bolǵan edi[7]. Azat etilgennen bir hápte ótkennen keyin máyit eksgumaciya qılınǵanda, qábirstan hújjetlerinde onıń familiyası anıq kórsetilgenine qaramastan, dáslep denesi qáte tanıldı, biraq keyinirek DNK úlgisi arqalı onıń kim ekenligi rásmiy tastıyqlandı[7][8]. Vakulenko 2022-jıldıń dekabrinde Xarkov qalasında qayta jerlendi[7].

Onıń óliminen hám Xarkov wálayatı azat etilgennen keyin, onıń úyiniń artqı awlasına kómip ketken urıs kúndeligi jazıwshı Viktoriya Amelina tárepinen tabıldı hám basıp shıǵarıldı[9][10].

Vakulenkonıń artında ata-anası hám ulları Vladislav penen Vitaliy qaldı[2][7]. 2023-jılı Vakulenkonı óltirgenler Lugansk Xalıq Respublikası qurallı kúshlerinde xızmet etip atırǵan sarbazlar Vladislav Neskorodiev (komandir) hám S. Udodenko (atqarıwshı) ekenligi boljanbaqta[11].

Sıylıqları

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Esteligi

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

2023-jıldıń 22-mayında Xalıqaralıq baspashılar awqamı (International Publishers Association) Vakulenkonı qaytıs bolǵannan keyin 2023-jılǵı Prix Voltaire arnawlı sıylıǵı menen sıylıqladı[14][15].

Qosımsha qarań

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Derekler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  1. ↑ Drake, Daniel (29 November 2022). "Rusové zabili oceňovaného ukrajinského spisovatele" (in Czech). novinky.cz. https://www.novinky.cz/clanek/valka-na-ukrajine-rusove-zabili-ocenovaneho-ukrajinskeho-spisovatele-40415848.
  2. 1 2 Petrushko, Vitalii (5 December 2022). "Ukrainian writer and Wikipedian Volodymyr Vakulenko killed by the Russian Federation's invasion of Ukraine". Diff (Wikimedia). https://diff.wikimedia.org/2022/12/05/ukrainian-writer-and-wikipedian-volodymyr-vakulenko-killed-by-russian-invaders/.
  3. ↑ "Writer Volodymyr Vakulenko killed during Russian occupation". The Kyiv Independent. 29 November 2022. https://kyivindependent.com/news-feed/media-writer-volodymyr-vakulenko-killed-during-russian-occupation-in-kharkiv-oblast.
  4. ↑ Naydan, Michael M. «Signs of Ethnic and Cultural Genocide in Ukraine: The Murder of Children's Book Writer Volodymyr Vakulenko». World Literature Today (2022-jıl 16-dekabr).
  5. ↑ Hastings, Deborah «Ukrainian Activist and Writer Volodymyr Vakulenko Killed by Russians and Left Outside for a Month: Reports». Inside Edition (2022-jıl 30-noyabr).
  6. ↑ «Іздрик: Час «Четверга» минув, урожай зібрано, гербарії закрито |» (2017-jıl 8-may). 2017-jıl 8-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2024-jıl 25-aprel.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Higgins, Charlotte (22 July 2023). "A murdered writer, his secret diary of the invasion of Ukraine – and the war crimes investigator determined to find it". The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2023/jul/22/a-murdered-writer-his-secret-diary-of-the-invasion-of-ukraine-and-the-war-crimes-investigator-determined-to-find-it.
  8. ↑ "Volodymyr Vakulenko killed by Russian occupiers". PEN Ukraine. 28 November 2022. https://pen.org.ua/en/volodymyra-vakulenka-vbyly-rosijski-okupanty.
  9. ↑ Duggan, Keith (25 March 2023). "Uncovering the buried diary of an executed Ukrainian writer". The Irish Times.
  10. ↑ Hachey, Isabelle (4 July 2023). "Tant qu'un écrivain est lu, il est vivant". La Presse.
  11. ↑ «Collaborator from Luhansk whose sister survived Irpin's occupation ordered to kill writer Vakulenko» (en). Ukrainska Pravda. Qaraldı: 2023-jıl 22-noyabr.
  12. ↑ Ukraina Prezidentiniń 2025-jıl 1-oktyabrdegi № 740/2025 sanlı Pármanı «V. Vakulenkoǵa Ukraina Qahramanı ataǵın beriw haqqında» (tilinde ukrain)
  13. ↑ Ukraina Prezidentiniń 2024-jıl 22-yanvardaǵı № 16/2024 sanlı Pármanı «Ukraina Birlesiw kúni múnásibeti menen Ukraina mámleketlik sıylıqları menen sıylıqlaw haqqında» (tilinde ukrain)
  14. ↑ Prix Voltaire ceremony confers prize on Mazin Lateef and Special Award for Volodymyr Vakulenko, internationalpublishers.org. 22 May 2023. Retrieved 24 May 2023.
  15. ↑ "Ukrainian writer killed by Russian troops receives posthumous award from International Publishers Association" (in English). Ukrainska Pravda. 24 May 2023. https://www.pravda.com.ua/eng/news/2023/05/24/7403652/.

Sırtqı siltemeler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  • Wikiqoymadaǵı Volodymyr Vakulenko temasına tiyisli fayllar
«https://kaa.wikipedia.org/w/index.php?title=Vladimir_Vakulenko&oldid=227511» saytınan alınǵan