Xan meshiti

Xan meshiti (Хан мешити) — Qaraqalpaqstan Respublikası Shımbay rayonında jaylasqan jome meshit.

Tariyxı

Shımbay qalası orayındaǵı bul meshit dáslep qaraqalpaqlardın uyǵır ruwınan bolǵan Uways biydiń áwladınan bolǵan, Xorezm ǵazıylarınıń sárdarı Bekpolat tárepinen, hijriy 1191-jılı qurılǵan, bul miládiy 1771-jılǵa tuwrı keledi. Bul dáwirde meshit hám medrese bolıp salınǵan^[1].

Aradan bir ásir ótip eski meshit gónerip qalǵannan keyin 1866-jılı Xiywa xanı Muxammad Rahimxannıń Shımbay qalasınan meshit ushın tazadan jer ajıratıp beredi. Sonlıqtan bul meshit «Xan meshiti» atın aladı.

1928-jılı basqa meshitler qatarı Shımbay «Xan» meshiti de jawıladı. 1943-jılı Qaraqalpaqstanda meshitlerdiń ashılıwına ruqsat berilgende, usı «Xan» meshiti ashıladı^[1].

Rekonstrukciyalanıwı

Jigirmalanshı ásirdiń basında shımbaylı Iygilik bay tárepinen bul meshit jáne jańadan qurıladı.

Ǵárezsizlik jılları usı meshittiń imamı Mahmudjan Abdurrazzaqov tárepinen házirgi ornına kóshiriledi, biraq jıllar dawamında meshit shala pitkeninshe qala berdi.

Qaraqalpaqstan musılmanları qazıyatı qazısı Shamsuddin maxdum Bahauddinovtıń basshılıǵında 2018-2020-jılı meshit qayta rekonstrukciya etilip, tolıq pitkerildi^[1]. Meshit imaratında 4 xızmet xanası, 8 gúmbez, 800 adamǵa arnalǵan úlken namaz oqıw zalı tolıq iri ońlawdan shıǵarıldı hǝm 25 orınǵa arnalǵan zamanagѳy úlgidegi, bárshe qolaylıqlarǵa iye taxáratxana imaratı da boy tikledi^[2].

Imam-xatipleri

1943-1951-jılları Qálimbet axun Ótemurat ulı;
1951-1952-jılları Rahmatullah Idris ulı;
1952-1955-jılları shımbaylı Razıyallahu anhu maqsım;
1955-1961-jılları Qálimbet axun Ótemurat ulı;
1961-1963-jılları xalqabatlı Mahmut iyshan;
1963-1965-jılları Rahmatullah Idris ulı;
1965-1981-jılları Xalil axun;
1981-2015-jılları Mahmud Abdirazzaq ulı;
2015-2021-jılları Bekmurza^[1].

Házirgi kúnde Dáwranbek Allambergenov imam xatip lawazımında islep kelmekte.

Qosımsha qarań

Derekler

1 2 3 4 «Қарақалпақстан Мусылманлары Қазыятының қысқаша тарийхы» (qaraqalpaqsha). Qaraldı: 11-yanvar 2026-jıl.
↑ ««ХАН» ЖАМЕ МЕШИТИНИҢ ИРИ ОҢЛАЎДАН ШЫҒАРЫЛЫЎЫ БАЙРАМҒА МҮНӘСИП САЎҒА БОЛДЫ» (qaraqalpaqsha) (14-iyul 2021-jıl). Qaraldı: 11-yanvar 2026-jıl.

[paziylet.uz-1] 1 2 3 4 «Қарақалпақстан Мусылманлары Қазыятының қысқаша тарийхы» (qaraqalpaqsha). Qaraldı: 11-yanvar 2026-jıl.

[2] ««ХАН» ЖАМЕ МЕШИТИНИҢ ИРИ ОҢЛАЎДАН ШЫҒАРЫЛЫЎЫ БАЙРАМҒА МҮНӘСИП САЎҒА БОЛДЫ» (qaraqalpaqsha) (14-iyul 2021-jıl). Qaraldı: 11-yanvar 2026-jıl.

[1]

[2]