Xo'jeli rayonı

QARAQALPAQ WİKİPEDİASININ' MAG'LIWMATI
Jump to navigation Jump to search

Xojеli rayonı - Qaraqalpaqstan Respublikasındagı rayon. 1926 j. 14 yanvarda payda etilgen. A'miwda'ryanın' shep jagasında jaylasqan. Arqadan No'kis, qubla-shıg'ıstan Qarao'zek, Batısdan Qanliko'l, Shomanay rayonları, Batıs ha'm qubladan Tu'rkmenistannın' go'neu'rgensh rayonı menen shegaralas. Aymag'ı. 0,85 mın' km2. Xalqı sanı 146,4 mın' adam (2004). Rayonda 9 awıl puqaralar jıyını (A'miwda'rya, Begjap, Janajap, Kenages, Kalab, Naymanko'l, Sarayko'l, Sarishu'nko'l, Samanko'l), 1 qala (Xojeli), 1 qalasha (Vodnik) bar. Rayon orayı — Xojeli qalası.

Tabiyati. Relyefi, tekislikden ibarat. Klimatı keskin kontinental. Jilliq ortasha tra 11°. Yanvardın' ortasha trasi —6,9°, en' pa's tra —32°. Iyuldın' ortasha trasi 27,1°, en' joqarı tra 44". Vegetatsiya dawrı 196 kun. Jılına 120 mm jawın jawadı. Rayon aymag'ı arqalı Qon'ırat ha'm b. kanallar ag'ıp o'tedi. O'simliklerden qamıs, qoytiken, ro'bek, biydayiq, ajrıq, qarabaraq, aqbas, qarag'ay, julg'un, toran'g'ıl, jabayı jiyde, tal, selin ha'm b. o'sedi. Jabayı haywanlardan, tiykarınan kemiriwshiler, sudrelip ju'riwshiler; quslardan u'yrek, g'az, aqqus, birqazan, chittek, inuya, diyqanchımshıq, qızılıshtan, sassıqpopishak, zarg'aldaq ha'm b. Ushraydı. Topraqları, tiykarınan, qumlı sho'l topraqlar. Paydalı qazılmalardan aqtas, alınadı. (Sarichunko'l, Naymanko'l).

Xalqı, tiykarınan, qaraqalpaqlar ha'm o'zbekler, sonın'day, qazaq, tu'rkmen, worıs, tatar, koreys ha'm b. millet wa'killeri ha'm jasaydı. Xalqının' ortasha tıg'ızlıg'ı 1 km² ga 172 adam (2004).

Ekonomikası. Rayonda 10 sana'at ka'rxanası (sodan, un ha'm jarma kar-ları, shalı okdash, aralas jem zavodları ha'm b.), 4 avtoka'rxana, poshta, elektr baylanısı ka'rxanaları, temir jol, transportı, ga'z quwurları (RFnın' woraylıq r-nları ha'm Uralg'a ga'z jetkezip beretug'ın kompressor st-yalar), tigiwshilik fabrikası, gilemshilik ka'rxanası ha'm b. Xizmet ko'rsetedi.

Awıl Xojalıg'ının' tiykarg'ı tarmag'ı — paxtashılıq. G'a'lle, palız eginleri ha'm kartoshka, shalı, ma'kke, ju'weri, eginleri ha'm egiledi. 11 shirket, 5 fermer xojalıq birlespesi bar. 490 diyqan xojalıg'ı payda etilgen. Rayondag'ı 329 dana fermer xojalıg'ı diyqanshılıq, 69 xojalıq sharwashılıq, 16 sı bag'darshılıq penen shug'ullanadı. Rayonda 22,5 mın' gektar jerge awıl xojalıg'ı eginleri egiledi. Awıl xojalıg'ındag'ı, jeke xojalıqlarda qaramal, qoy ha'm eshki, jılqı, pa'rrende bag'ıladı. Pilleshilik penen ha'm shug'ullanıladı.

Rayonda 72 ulıwma ta'lim mektebi, 2 bekitilgen internet mektebi, miyribanlik u'yi, 4 oqıwshılardı kasipge bag'darlaw orayı islep turıptı.