Kontentke ótiw

Ózbekstan professional futbol ligası

Wikipedia, erkin enciklopediya
Ózbekstan professional futbol ligası
Ótkeriwshi shólkem Aziya Futbol Konfederatsiyasi
Islengen 20-iyun, 2008-jıl
Country Ózbekstan bayraǵı Ózbekstan
Joqarı liga Ózbekstan Superligasi
Tómen liga Ózbekstan Pro-ligası
Ózbekstan Birinshi Ligası
Sponsor(ler) Coca-Cola Bottlers Uzbekistan
Artel
Uzcard
Apex Insurance
BMB Holding
Direktorı Diyor Imomxójayev
Veb-saytı pfl.uz
Map

Ózbekstan professional futbol ligası, qısqasha ÓzPFL (ózbekshe Oʻzbekiston Professional futbol ligasi) – Ózbekstan aymaǵında futbol jámáátleri ortasında tiyisli túrde professional futbol jarısları ótkeriwdi muwapıqlastırıw jumısların ámelge asırıwshı shólkem. 2008-jılda Aziya Futbol Konfederatsiyasi usınısına muwapıq, Ózbekstan Futbol federatsiyasidan bólek shólkem retinde ajıratıldı.

Superliga, Pro liga, Birinshi liga, Futzal Joqarı ligası hám Birinshi ligası, Ózbekstan kubogi, Liga Kubogi, Ózbekstan Superkubogi, Ózbekstan U-19 hám Ózbekstan U-21 chempionatları, basqa sol sıyaqlı professional futbol jarısları ótkeriwdi muwapıqlastıradı. Futbol klubları ortasında jarıslar shólkemlestiriw hám ótkeriw, olardıń sport hám shólkemlestirilgen-basqarıw iskerligi hám de óz-ara munasábetleri boyınsha jol-joba berip barıw jumısların ámelge asırıwshı shólkem esaplanadı.

Litsenziyalaw boyınsha Aziya kontinentinde jetekshi ligalardan biri esaplanadi.

2024-jıl mart sheshe jaǵdayına kóre, Ózbekstandaǵı besew shirkat liganıń rásmiy qáwendersi esaplanadı.

Tariyxı[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

1992-jılda Ózbekstan Futbol Federatsiyasi shólkemlestirilgen strukturasınıń bir bólegi bolǵan hám Ózbekstanda professional futbol jarısların ótkeriwge juwapker bólindi edi. 2008-jıl baslarında Aziya Futbol Konfederatsiyasi Ózbekstan Futbol federatsiyasiga Professional futbol ligasın bólek shólkem retinde ajıratıwdı usınıs etdi. 2008-jıl 20-iyunda Ózbekstan futbol associaciyası hám futbol klublarınıń Ulıwma jıynalısında dúzildi hám de 2-iyulda Ózbekstan Respublikası Ádillik ministrligi tárepinen mámleket diziminen ótkerildi[1]. 2023-jıldıń 10-yanvar kúni Jáhán Professional futbol ligaları associaciyası aǵzasına aylandı[2][3].

Maqseti hám wazıypaları[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Ózbekstan Professional futbol ligasınıń tiykarǵı maqseti Ózbekstan Respublikası aymaǵında futbol jámáátleri ortasında futbol boyınsha tiyisli túrde Superliga, Pro liga, Birinshi liga, futzal Joqarı ligası hám Birinshi ligası, Ózbekstan Kubogi, Liga Kubogi, Ózbekstan Superkubogi, Ózbekstan barlıq jas taypalaridagi hám basqa sol sıyaqlı professional futbol jarısları ótkeriwdi muwapıqlastırıw, futbol klubları ortasında jarıslar shólkemlestiriw hám ótkeriw, olardıń sport, shólkemlestirilgen-basqarıw iskerligi hám de óz-ara munasábetleri boyınsha jol-joba berip barıwdan ibarat[4].

Basshıları[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Shólkemdiń dáslepki basshısı retinde 2008-2017-jıllar dawamında Farhod Magometov iskerlik alıp barǵan. 2017-jıldıń sentyabrinen 2019-jılǵa shekem Omon Ǵofurov shólkemge basshılıq etken. Keyinirek, 2019-2020-jıllarda shólkemge Davron Shoqurbonov basshılıq etken. 2020-jıldan 2022-jılǵa shekem Bas direktor wazıypasın waqtınsha atqarıp kelgen Diyor Imomxójayev 2022-jılda shólkem Bas direktorı etip tayınlandi.

Atı Suwret Tayınlanǵan Bosatilgan
Farhod Magometov[5][6] 04.09.2008 04.09.2017
Omon Ǵofurov[7] 04.09.2017 17.06.2019
Davron Shoqurbonov[8] 17.06.2019 26.05.2020
Diyor Imomxójayev[9] 26.05.2020 házirge shekem

Ijroiya komiteti[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Diyor Imomxójayev, Bas direktor[10].

Odil Ahmedov, Ijroiya komiteti aǵzası, Ózbekstan futbol associaciyası vitse-prezidenti[10].

Aziza Tatlimuratova, Ijroiya komiteti aǵzası, Ózbekstan futbol associaciyası áyeller futbolın rawajlandırıw bólimi baslıǵı[10].

Olimxon Ahmedov, Ijroiya komiteti aǵzası, Turan futbol klubı prezidenti[10].

To‘labek Akramov, Ijroiya komiteti aǵzası, Lokomotiv-Tashkent futbol klubı prezidenti[10].

Bahodir Mirzayev, Ijroiya komiteti aǵzası, AGMK futbol klubı bas direktorı[10].

Alisher Yusupov, Ijroiya komiteti aǵzası, Nasaf futbol klubı menejeri[10].

Maqsud Karimov, Ijroiya komiteti aǵzası, Nasaf futbol klubı bas direktorı[10].

Oybekxon Ibrohimxonov, Ijroiya komiteti aǵzası, Ózbekstan Professional futbol ligası yurist-konsultanti[10].

ÓzPFL ıqtıyarındaǵı jarıslar[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Futbol boyınsha Ózbekstan chempionatı[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Coca Cola Superligası - Professional futbol klubları qatnasatuǵın, Ózbekstan futbol jarısları sistemasındaǵı eń joqarı divizion. 1992-jılda Joqarı Liga atı menen islengen. Jámi 14 ta jámáát qatnasadı. Chempionat mart-noyabr aylarında ótkeriledi hám hár bir jámáát 26 dane ushırasıw ótkeredi. 2018-jılǵa shekem jarıs rásmiy Joqarı liga dep atalǵan. 2019-jıldan titul qáwender qatnasıwında daslep Pepsi Superligasi, keyinirek, 2020-jıldan Coca Cola Superligasi dep ataladı.

Ózbekstan Kubogı[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Ózbekstan Professional futbol ligası tárepinen shólkemlestiriletuǵın futbol boyınsha milliy kubok jarısı bolıp tabıladı. Ózbekstan Kubogı tartısları 1992-jıldan beri tashkil etip kelinedi. Jarıstıń dáslepki jeńimpazı „Navbahor“ klubı esaplanadı. Ózbeksiton Kubogi jeńimpazları OFK Chempionler Ligasında qatnasıw huqıqın qolǵa kiritedi.

Ózbekstan PFL kubogı[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Ózbekstan Liga kubogi - er adamlar ortasındaǵı futbolı boyınsha hár jılı ótkeriletuǵın futbol jarısı. Ózbekstan Professional futbol ligası hám Ózbekstan futbol associaciyası tárepinen 2010-jıldan berli ótkerip kelinip atırǵan jarıs 2016 -2018-jıllarda ótkerilmagan. Ózbekstan Liga kubogi - 2019-jılda dáslepki ret islengen. Ol jaǵdayda tiykarlanıp Ózbekstan klubları, sonıń menen birge O'zPFL usınısına kóre Kirgizstan, Tadjikistan, Turkmenistan hám Kazaxstan futbol klubları da qatnasadı. Jarıstıń dáslepki jeńimpazı - Tashkenttiń „Paxtakor“ jámááti[11].

Pro liga[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

2017-jıl 21-noyabr kúni PFL administraciyası sheshimine kóre, Ózbekstan Birinshi ligası 2018-jılgı máwsimnen baslap rásmiy Ózbekstan Pro ligası dep ózgertirildi. Liga 18 den 16 jámáátke qısqartirildi[12].

Birinshi liga[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

2010-jıldan baslap iskerlik júrgizedi. 2010-jılgı máwsimnen baslap birinshi liga jarısları eki regionǵa bólingen halda alıp barıladı: shıǵıs regioni hám batıs regioni. Shıǵıs regioni jámáátleri Ándijan, Namangan, Ferǵana hám Tashkent wálayatı futbol klublarınan shólkemlesken. Batıs regioni jámáátleri Sirdaryo, Jizzaq, Navaiy, Samarqand, Qashqadárya, Surxondaryo, Buxara, Xorezm wálayatları hám de Qaraqalpaqstan Respublikası futbol klublarınan shólkemlesken. Hár bir regionda qatnasatuǵın jámáátler sanı: 12.

Ózbekstan Birinshi ligası ilgeri futbol sistemasında ekinshi taypalı jarıs wazıypasın atqarıp kelgen. 2018-jılda Pro ligaǵa tiykar salınǵanınan keyin, 2020-jıldan baslap Birinshi liga qayta tashkil etildi hám keleside mámlekette úshinshi dárejeli jarıs esaplanadi.

Ózbekstan ekinshi ligası[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Ózbekstandaǵı dárejesi boyınsha 4-orındaǵı (Superliga hám Pro-ligadan keyin) futbol ligası. 2020-jılda Birinshi liga dúziliwinen aldın dárejesi boyınsha 3-orında edi.

Ózbekstan futbol assotsiatsiyasi qadaǵalawı astındaǵı Ózbekstan PFL hám de onıń aymaqlıq bólimleri qasında ótkerilgen.

U-21 chempionatı[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Ózbekstan futbolı sistemasında Superliga jámáátleriniń jaslar quramları atqaratuǵın jarıs. PFL reglamentına muwapıq 21 jas hám odan kishi futbolshılar qatnasadı. U-21 chempionatı ushırasıwları tiykarǵı quramlar ushırasıwınan bir kún keyin shólkemlestiriledi[13].

U-19 chempionatı[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

19 jasqa deyingi jaslar terme jámááti futbol boyınsha jaslar ortasındaǵı jáhán chempionatı (U-20), 19 jasqa deyingi (U-19) Aziya chempionatı hám basqa turnirlarda Ózbekstan húrmetin qorǵaw etedi. Superliga hám Pro liga klublarınıń 19 jasqa deyingi quramları ortasında ótkeriletuǵın jarıs. U-19 chempionatıga 2021-jılda tiykar salınǵan. Jaǵdayda eki joqarı divizionnıń barlıq klubları óz tárbiyalaniwshileri menen jeńimpazlıq ushın gúres júrgizedi. Superliga hám Pro liga klublarınıń 19 jasqa deyingi quramları ortasında ótkeriletuǵın jarıs. U-19 chempionatıga 2021-jılda tiykar salınǵan. Ol jaǵdayda eki joqarı divizionnıń barlıq klubları óz tárbiyalaniwshileri menen jeńimpazlıq ushın gúres júrgizedi[14].

Áyeller Joqarı ligası[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Ózbekstannıń eń kúshli áyeller klubları top suradigan Ózbekstan chempionati joqarı divizioni. Turnir 1995-jıldan berli ótkerip kelinip atır. Ózbekstannıń áyeller jámáátleri ortasındaǵı chempionı Futbol boyınsha áyeller Aziya chempionler ligasında qatnasıw múmkinshiligine iye boladı. 2010-jıldan berli Ózbekstan futbol assotsiatsiyasi qasındaǵı Ózbekstan áyeller futbolı assotsiatsiyasi (OAFA) jardaminda ótkerip kelinip atır. 2013-yilgi máwsimnen baslap Joqarı ligada tek professional klublar qatnasıwı múmkin. 2011-jıldan beri Birinshi liga jámáátleri ortasında Ózbekstan chempionatı ótkerip kelinip atır. Qatnasıwshılar sanı turaqlı emes. Professional klublardan tısqarı, Qaǵıydaǵa tolıq ámel etken halda qatnasıwına ruxsat beriledi[15]. FIFA talabınan kelip shıǵıp, 2023-jıldan baslap áyeller futbolı jarısları tikkeley Ózbekstan futbol assotsiatsiyasi tárepinen ótkeriledi[16].

Futzal Joqarı ligası[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Futzal boyınsha Ózbekstan chempionatı tiykarǵı divizioni. Ol jaǵdayda futzal boyınsha mámlekettiń eń kúshli jámáátleri qatnasadı. Jarıs PFL tárepinen bólek Reglament tiykarında ótkerildi hám jeńimpaz jámáát juwmaqta Futzal boyınsha Aziya Chempionler ligasında qatnasıw huqıqın qolǵa kiritedi[17].

Futzal boyınsha Ózbekstan kubogi[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Futzal boyınsha Ózbekstan Kubogi - Futzal Joqarı liga hám Futzal Birinshi ligası jámáátleri qatnasatuǵın hár yilgi jarıs[18].

Futzal Birinshi ligası[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Futzal boyınsha Birinshi liga tartıslarında professional hám de yarım-professional futzal jámáátleri qatnasadı. Klublar Futzal Birinshi ligasında Joqarı liga jollanbasın qolǵa kirgiziw ushın tartıs aparıwadı.

Futzal boyınsha U-18 chempionatı[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Futzal boyınsha U-18 chempionatıga 2022-jılda tiykar salınǵan. Jarıs Futzal boyınsha Joqarı liga klubları qasındaǵı 18 jasqa deyingi futzalchilardan ibarat jámáátler qatnasıwında shólkemlestiriledi hám Aziya Futbol Konfederatsiyasınıń Litsenziyalaw procesi shártlerinen biri esaplanadı. Ózbekstan Futzal joqarı ligası 2007-jıldan beri ótkerip kelinedi. Usı waqıtta Ózbekstanda 18 jasqa deyingi 15 ta futzal jámááti bar[19].

Qáwenderler[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Ózbekstan Professional futbol ligası 2018—2019-jıllarda Pepsi shirkati menen sheriklik etken. 2019-jıldan baslap bolsa Coca-Cola Bottlers Uzbekistan kompaniyası Ózbekstan Superligasiga titul qáwender wazıypasın atqarıp kelip atır[20]. Ǵalaba xabar qurallarında hám rásmiy ilajlarda futbol boyınsha Ózbekstan chempionati joqarı divizioni Coca-Cola Superliga dep júritiledi. 2020-jılda „Apex Insurance“ qamsızlandırıw shirkati menen sheriklikti jolǵa qoydı[21]. Shirkat ligada dizimnen ótken 1500 danadan aslam professional futbolshılar salamatlıǵı qamsızlandırıwlanıwın támiyinlep beredi. 2023-jıl 16-mart kúni „BMB Holding“ shirkati Superliganıń rásmiy qáwendersi boldı[22]. Sonıń menen birge, 2023-jıl dawamında „Olcha.uz“ informaciya portalı hám Centrum Air menshikli aviakompaniyası Ózbekstan Professional futbol ligasınıń sherikleri bolǵanlar. 2024-jıl 28-fevral kúni Ózbekstan xojalıq texnika bazarındaǵı eń iri brend esaplanǵan „Artel“ shirkatı 2026-jıl aqırıǵa shekem Superliganıń titul qáwendersine aylandı[23][24]. Sol jıl 12-mart kúni Uzcard shirkati Ózbekstan Professional futbol ligasınıń rásmiy sheriki boldı[25][26].

Tabıslar[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Ózbekstan Professional futbol ligası Aziya kontinentinde Litsenziyalaw boyınsha jetekshilerden biri esaplanadi. 2021-jıl juwmaqlarına kóre, Ózbekstannıń 12 klubı Aziya Futbol Konfederatsiyasi litsenziyasın qolǵa kirgizdi jáne bul kontinentte 3-eń jaqsı nátiyje retinde jazıp qoyıldı. 2021-jılda áyeller jámáátleri ortasında da Ózbekstannıń 2 klubı Aziyada birinshilerinen bolıp litsenziyalawdan tabıslı ótti[27].

PFL Ózbekstan Respublikası Ádillik ministrligi hám de Ózbekstan mámleketlik emes-kommerciyalıq bolmaǵan shólkemleri milliy assotsiatsiyasi tárepinen 2021-jıl juwmaqlarına kóre „Eń ashıq mámleketlik emes-kommerciyalıq bolmaǵan shólkemleri TOP-20“ diziminen orın alǵan[27].

Hár ayda Ózbekstandaǵı eń jaqsı futbol klubı, eń jaqsı áyel/erkak futbolshı, eń jaqsı arbitr hám basqa nominatsiyalar boyınsha jeńimpazlardı anıqlaydı hám jıl aqırında olardı sıylaw jumısların quraydı[28].

Derekler[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

  1. „Sport maktablari faoliyatini hamda sport maktablari trenerlari va mutaxassislari mehnatini moddiy rag‘batlantirish tizimini yanada takomillashtirish to‘g‘risida“. LexUz (23-sentyabr 2010-jıl).
  2. OʻzPFL Jahon Professional futbol ligalari assotsiatsiyasi aʼzosiga aylandi
  3. World Association of Professional Football Leagues
  4. „PFL Superliga taqvimini o‘zgartirdi va o‘zgarishlarga izoh berdi“. kun.uz.
  5. Diyor Imomxójayev. „Omad sizga, Farhod Magomedov“. championat.asia.
  6. „Farhod Magomedov PFL direktorligidan bo‘shatildi“. kun.uz (10-oktyabr 2017-jıl).
  7. „PFL bosh direktori Omon G‘ofurov iste'foga chiqdi“. kun.uz.
  8. „Rasman: Davron Shakurbanov O'zPFL bosh direktori vazifasini vaqtincha bajaruvchi etib tayinlandi“. championat.asia.
  9. „Bukmekerlik idoralari, kelishilgan o‘yinlar va futboldagi korrupsiya. PFL rahbariyati bilan suhbat“. kun.uz.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 10,7 10,8 „O‘zbekiston Professional futbol ligasi Ijroiya qo‘mitasi“. Oʻzbekiston Professional futbol ligasi.
  11. https://pfl.uz/uzb/clubs/1
  12. „Oʻzbekiston Birinchi ligasi rasman O‘zbekiston Pro ligasi deb o‘zgartirildi“.
  13. https://www.transfermarkt.com/usbekistan-u21/startseite/verein/30418
  14. „Uzbekistan U19“. Transfermarkt.
  15. Ayollar futboli // Professional futbol ligasi
  16. „Ayollar futboli musobaqalari 2023-yildan boshlab O‘FA tomonidan o‘tkaziladi“.
  17. „Futzal boʻyicha Oʻzbekiston milliy terma jamoasi“.
  18. Futsal World Ranking
  19. Futzal chempionati
  20. Coca-Cola sponsors the 2019 Uzbekistan Super League
  21. PFL APEX INSURANCE bilan hamkorlikni uzaytirdi
  22. BMB Trade group Liga rasmiy homiysiga aylandi
  23. „Artel O‘zbekiston Professional futbol ligasining titul homiyiga aylandi“.
  24. „Artel 2026 йил якунига қадар Суперлига титул ҳомийсига айланди“.
  25. „UZCARD O‘zbekiston futbolini rivojlantirish yo‘lida muhim qadam tashladi“.
  26. „UZCARD O‘FA va PFL rasmiy hamkoriga aylandi“.
  27. 27,0 27,1 „Litsenziyalash yakunlari: 12 ta klub OFK litsenziyasini, 9 ta klub esa milliy litsenziyani shartli ravishda qo‘lga kiritdi“. Oʻzbekiston Professional futbol ligasi.
  28. YouTube logotipi PROFESSIONAL FUTBOL LIGASI TAQDIRLASH MAROSIMI - 2022 YouTubeda