Atmosfera

QARAQALPAQ WİKİPEDİASININ' MAG'LIWMATI
Bug'an o'tiw: navigatsiya, izlew

Atmosfera - Jerdin' do'geregin qorshap turatug'in hawa qatlami. Onin' qalin'lig'i (Jer u'stinen biyikligi) 20 min' kilometrge jetedi. Atmosferanin' massasinin' 9/10 bo'legi 20 kilometrde (troposfera qatlaminda) jaylasip, adamzat ja'miyetinin' xojalik islerine azi-kem ta'sirin ko'rsetedi. Hawa tu'rli ga'zlerdin' mexanik birlespesi bolip, oni usi ximiyaliq elementler du'zedi: azot – 78,08 %, kislorod – 20,95 %, argon – 0,93 %, ko'mir ga'zi – 0,03 %. Az mug'darda neon, geliy, kripton, vodorod, ksenon, ha'm azon bar. Bulardan basqa-da hawanin' arasindag'i ximiyaliq elementlerdin' ga'z tu'rindegi birlespeleri – metan, ga'z, ku'ku'rt angidridi, azotin' zakisi, ha'm radon kiredi. Hawanin' tiykarindag'i ximiyaliq elementler ku'n radiyatsiyasinin' ta'siri, sebebinen landshaft jagdayi ha'm adamnin' xojaliq isleri na'tijesinde pataslanip duradi. Ma'selen, ma'mleketlerde sanaat ka'rxanalarinin' ko'beyiwi menen ko'mir ga'zi payda boladi.