Beloklar

Turkuaz α-spiralları kórsetilgen mioglobin proteininiń 3D strukturasınıń sáwleleniwi. Bul protein rentgen-kristallografiyası járdeminde strukturası anıqlanǵan eń birinshi belok boldı. Spirallardıń arasında, oń-oray tárepte, baylanısqan ottek molekulası (qızıl) bar gem toparı (sur reńde kórsetilgen) dep atalatuǵın prostetikalıq topar jaylasqan.

Beloklar — quramında C, O, H, N, S tutıwshı joqarı molekulyar biologiyalıq polimerler bolıp, olar 20 túrli aminokislotalardan quralǵan. Olar birinshi dárejeli biologiyalıq áhmiyetke iye ekenligi ushın proteinler (gekshe «protos» — birlemshi, áhmiyetli) dep ataladı. Tiri organizmlerdiń tirishilik procesleri kópshilik tárepten belok zatlarına hám olardıń biologiyalıq funkciyalarına baylanıslı.

Beloklar viruslar hám barlıq tiri organizmler: bakteriyalar, zamarrıqlar, ósimlikler, haywanlar quramınıń ajıralmas bólegi bolıp esaplanadı. Kletkada júz beretuǵın ximiyalıq ózgerislerde beloklar qatnasadı. Beloklar polimer zat bolıp, olardıń monomerleri aminokislotalar bolıp esaplanadı.