Konstituciya

Konstituciya — mámleket ústinen suverenitet huqıqların ámelge asırıw wákilliginen paydalanıw boyınsha óz mazmunında kórsetilgen tártipte mámleketke berilgenligin belgilewshi jámiyetlik shártnamalar bolıp tabıladı^[1]. Gans Kelzonnıń normalar iyerarxiyasına muwapıq, ol basqa barlıq huqıqıy normalar hám strukturalardan joqarı turadı hám hesh bir nızam hám struktura konstituciyaǵa qarsı bolıwı múmkin emes. Mámlekettiń tiykarǵı shólkemlestiriw strukturasın dúziwshi, onıń tiykarǵı uyımların hám jumısın belgilewshi, sonday-aq, tiykarǵı huqıq hám erkinliklerdi anıqlawshı hám olardıń shegaraların belgilewshi huqıqıy hújjetler bolıp esaplanadı. Ol jámiyetlik shártnama xarakterine iye. Mámleket iskerligin hám dúziliw formasın tártipke salıwshı nızam teksti.

Hindstan Konstituciyası dúnyadaǵı hár qanday mámlekettiń eń uzın jazba konstituciyası bolıp^[2], onıń inglis tilindegi versiyasında 146 385 sóz^[3], Monako Konstituciyası bolsa eń qısqa jazba konstituciya bolıp, 3 814 sózden ibarat^[4]^[5]. San-Marino Konstituciyası dúnyadaǵı eń áyyemgi ámeldegi jazba konstituciya bolıwı múmkin, sebebi onıń ayırım tiykarǵı hújjetleri 1600-jıldan berli ámelde, Qurama Shtatlar Konstituciyası bolsa eń áyyemgi ámeldegi kodekslestirilgen konstituciya bolıp esaplanadı. 1789-jıldan baslap jazba konstituciyanın tariyxiy ómir súriw múddeti shama menen 19 jıldı quraydı^[6].

Konstituciyalardıń liberal konstituciyalar hám kommunistlik mámleket konstituciyaları sıyaqlı túrleri de bar.

Etimologiyası

Konstituciya ataması francuzsha-latınsha «constitutio» sózinen kelip shıqqan bolıp, imperator pármanları sıyaqlı nızamlar hám buyrıqlar ushın qollanıladı^[7]. Keyinirek bul atama kanonlıq huqıqta áhmiyetli anıqlama ushın, ásirese, papa tárepinen shıǵarılǵan hám házirgi waqıtta apostol konstituciyası dep atalatuǵın párman ushın keń qollanıldı.

Derekler

↑ The New Oxford American Dictionary, Second Edn., Erin McKean (editor), 2051 pp., 2005, Oxford University Press, ISBN 0-19-517077-6.
↑ Pylee, M.V.. India's Constitution. S. Chand & Co., 1997 — 3 bet. ISBN 978-81-219-0403-2.
↑ «Constitution of India». Ministry of Law and Justice of India (iyul 2008). 23-fevral 2015-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 17-dekabr 2008-jıl.
↑ «Monaco 1962 (rev. 2002)». www.constituteproject.org. Qaraldı: 5-iyun 2016-jıl.
↑ «Constitution Rankings» (en-US). Comparative Constitutions Project. Qaraldı: 5-iyun 2016-jıl.
↑ Elkins, Zachary; Ginsburg, Tom; Melton, James (2009), „Conceptualizing Constitutions“, The Endurance of National Constitutions, Cambridge, 36–64-bet, doi:10.1017/cbo9780511817595.004, ISBN 978-0-511-81759-5 {{citation}}: Unknown parameter |publisher= ignored (járdem)
↑ Mousourakis, George. The Historical and Institutional Context of Roman Law. Ashgate, December 12, 2003. ISBN 9780754621140.

Sırtqı siltemeler

[1] The New Oxford American Dictionary, Second Edn., Erin McKean (editor), 2051 pp., 2005, Oxford University Press, ISBN 0-19-517077-6.

[longest-2] Pylee, M.V.. India's Constitution. S. Chand & Co., 1997 — 3 bet. ISBN 978-81-219-0403-2.

[lawmin_info-3] «Constitution of India». Ministry of Law and Justice of India (iyul 2008). 23-fevral 2015-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 17-dekabr 2008-jıl.

[4] «Monaco 1962 (rev. 2002)». www.constituteproject.org. Qaraldı: 5-iyun 2016-jıl.

[:0-5] «Constitution Rankings» (en-US). Comparative Constitutions Project. Qaraldı: 5-iyun 2016-jıl.

[6] Elkins, Zachary; Ginsburg, Tom; Melton, James (2009), „Conceptualizing Constitutions“, The Endurance of National Constitutions, Cambridge, 36–64-bet, doi:10.1017/cbo9780511817595.004, ISBN 978-0-511-81759-5 {{citation}}: Unknown parameter |publisher= ignored (járdem)

[7] Mousourakis, George. The Historical and Institutional Context of Roman Law. Ashgate, December 12, 2003. ISBN 9780754621140.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]