Túrkmenabad

Túrkmenabat
39°6′0″N 63°34′0″E
Aymaq túri	qala
Mámleket	Túrkmenstan
Region	Lebap wálayatı
Hákimiyat
Guwanç H. Bazarow
Jer maydanı	158.5 km²
Xalıq sanı  (2022)	230 861 adam
Waqıt zonası	UTCTMT (UTC+5)
Telefon kodı	+993 422
Pochta indeksi	746100
Avtomobil kodı	LB
Túrkmenabat

Túrkmenabad (túrkmenshe aytılıwı: [tʏɾkˌmønɑˈbɑːt]), burınǵı atı Çärjew, — Túrkmenstandaǵı ekinshi úlken qala hám Lebap wálayatınıń hákimshilik orayı. 2022-jılǵı maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda, qalanıń xalqı shama menen 231 000 adamdı quraydı (1989-jılǵı dizimge alıwda bul kórsetkish 161 000 bolǵan). 1924-jıldan 1927-jılǵa deyin qala Vladimir Leninniń húrmetine Leninsk dep atalǵan.

Etimologiyası

Qalanıń burınǵı atı Çärjew, túrkmen tiline parsı tilindegi «chahârjuy» (چهارجوى) sózinen kirip kelgen bolıp, «tórt aǵıs» degen mánini bildiredi. Bul atama tárizi Iranda da keń tarqalǵan, mısalı Se Juy («úsh aǵıs») awılı sıyaqlı. Qalanıń házirgi atı bolsa túrkmen hám parsı tilindegi «-abad» (آباد) qosımtalarınıń birigiwinen payda bolǵan bolıp, «jasaytuǵın orın» yaki «qonıs» degen mánini ańlatadı.

Geografiyası

Túrkmenabat Ámiwdárya dáryasınıń jaǵasında, Ózbekstan menen shegaralas aymaqta, teńiz qáddinen Úlgi:Cvt biyiklikte jaylasqan. Túrkmenabat Lebap wálayatınıń orayında jaylasqan bolıp, wálayat Túrkmenstannıń Marı wálayatı, Axal wálayatı hám Dashoguz wálayatı menen shegaralas. Sonday-aq, wálayat Ózbekstan hám Awǵanstan menen de shegaralas.