Taldıqorǵan
Taldıqorǵan | |
 | |
 Bayraq  Gerb | |
| 45°01′0″N 78°22′0″E / 45.01667°N 78.36667°E | |
| Aymaq túri | qala |
|---|---|
| Mámleket | Qazaqstan |
| Region | Jetisuw wálayatı |
| Hákimiyat | |
| • Ákim | Ernat Bazıl |
| Dúzilgen waqtı | 1868 |
| Qashannan berli | 1944 |
| Jer maydanı | 74 km² |
| Xalıq sanı (2013) | 129 960 adam |
| Xalıq tıǵızlıǵı | 1184 adam/km2 |
| Waqıt zonası | UTCUTC+5 |
| Telefon kodı | 72822 |
| Pochta indeksi | 040000 - 040012 |
| Avtomobil kodı | B, V, 05 |
| Websayt | http://www.taldykorgan.gov.kz/ |
|
| |
.svg)
Taldıqorǵan (qazaqsha Талдықорған, Úlgi:Lang-kk-latn; russha: Талдыкорган), 1993-jılǵa shekem Taldı-Kurgan — Qazaqstannıń Jetisuw wálayatınıń hákimshilik orayı (paytaxtı). 2010-jılǵı xalıqtı dizimge alıw maǵlıwmatlarına kóre, xalqınıń sanı 143 407 adamdı quraydı.
Qalanıń tiykarı XIX ásirde Gavrilovka awılı sıpatında salınǵan hám waqıt ótiwi menen házirgi qala dárejesine deyin rawajlanǵan. Qala dáslepki jılları áste rawajlanǵan, biraq temir jol baylanısı qurılǵannan keyin kóplegen rus dıyxanları bul aymaqqa kóship kelgen. Taldıqorǵanda jasaytuǵın 70 ten aslam millettiń ishinde qazaqlardan keyin ruslar ekinshi eń úlken etnikalıq topar esaplanadı.
Taldıqorǵan 1944-jıldan 1997-jılǵa shekem Taldı-Kurgan wálayatınıń, 1997-jıldan 2022-jılǵa shekem Almatı wálayatınıń orayı bolǵan. 2022-jıl 8-iyunnan baslap jańadan shólkemlestirilgen Jetisuw wálayatınıń orayı bolıp belgilendi.
Ekinshi jer júzilik urıs jıllarında Taldıqorǵan Sovetler Awqamınıń batıs regionlarınan evakuaciya etilgen mıńlaǵan adamlar usı jerden baspana tapqan. Atap aytqanda, Qubla Ukraina hám Odessadan kelgen mıńlaǵan áyeller hám balalar Qazaqstanǵa kóshirilgen.
Obiyektler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Taldıqorǵanda hár qıylı bilimlendiriw mekemeleri, sonday-aq, universitet, institutlar, texnikalıq kolledjler, orta mektepler hám balalar baqshaları bar. Qalada 27 densawlıqtı saqlaw mákemesi, kinoteatr, teatr, kitapxanalar, dem alıw parkleri, stadion, sport kompleksi hám júziw basseynleri xızmet kórsetedi[1].
Demografiya
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]2010-jılǵı maǵlıwmatlar boyınsha Taldıqorǵannıń etnikalıq quramı:[2]
| Etnikalıq toparı | Xalıq sanı | Payızı |
|---|---|---|
| Qazaqlar | 93 156 | 64,96% |
| Ruslar | 36 532 | 25,47% |
| Koreycler | 5 172 | 3,61% |
| Tatarlar | 2 783 | 1,94% |
| Nemisler | 1 581 | 1,10% |
| Ukrainler | 1 071 | 0,75% |
| Uygurlar | 962 | 0,67% |
| Ózbekler | 302 | 0,21% |
| Qırǵızlar | 102 | 0,07% |
| Basqalar | 1 746 | 1,22% |
| Jámi | 143 407 | 100% |
Klimatı
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Köppen ıqlım klasifikaciyası sistemasına kóre, Taldıqorǵan jazı ıssı hám qurǵaq kontinental ıqlımǵa (Dfa) iye. Jawın-shashın kóbirek báhár hám gúz pasıllarında baqlanadı, al qıs hám jaz pasılları tiykarınan qurǵaq keledi. Ortasha jıllıq temperatura 7.7 °C (45.9 °F) quraydı. Jılına, shama menen, 370 mm (14.57 in) jawın-shashın jawadı.
Tuwısqan qalalar
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
Derekler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]- ↑ «Taldykorgan Travel Guide - Tours, Attractions and Things to do». www.advantour.com. Qaraldı: 2007-jıl 27-iyul.
- ↑ Агентство Республики Казахстан по статистике. Численность населения Республики Казахстан по областям, городам и районам, полу и отдельным возрастным группам, отдельным этносам на начало 2010 года
Qosımsha oqıw ushın
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]- Bozdaqtar. Taldyqorghan oblysy, 1995, ISBN 5-89800-067-4
Sırtqı siltemeler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw] |
Wikiqoymada Taldıqorǵan haqqında kategoriya bar |
| ||||||||||||||||||||
