Farer atawları
Farer atawları | |
|---|---|
| Uranı: Tú alfagra land mítt Saǵan meniń eń sulıw topıraǵım. | |
| Gimni: Tú alfagra land mítt.ogg | |
 | |
| Paytaxtı | Tórshavn 62°00′N 06°47′W / 62.000°N 6.783°W |
| Telefon prefiksi | +298 |
| ISO kodı | FO |
Farer atawları — Arqa Atlantika okeanında jaylasqan atawlar birlespesi. Ullı Britaniyadan 200 km arqa-batısta Norvegiya hám Islandiya atawında jaylasqan avtonomiyalı mámleket, Grenlandiya menen birge Daniya Patshalıǵınıń quramına kiredi. Ulıwma maydanı 1,393 km²[1], 2025-jıl sentyabrde xalqı 54,885 adam edi. Ekinshi jáhán urısınan keyin ǵárezsizlikti járiyalaǵan bolsa da, Daniya húkimeti tárepinen tán alınbadı, eki jıldan keyin jáne Daniya Patshalıǵına biriktirilip, avtonom aymaq dep járiyalandı.
Jer maydanı júdá taslı; klimatı polyus teńiz klimatı (Cfc). Jıl dawamında temperaturalar Buǵaz aǵısı sebepli muzlaw temperaturasınan joqarı boladı.
1035-jıldan 1814-jılǵa shekem Ferer atawları Norvegiya korolligi quramına kirgen. 1814-jılı Kil shártnaması atawlardı Grenlandiya hám Islandiya menen birge Daniyaǵa ótkerip berdi. Házirgi kúnde Farer atawları Daniya Patshalıǵınıń quramındaǵı avtonomiyalı mámleket. Atawlar awqamı úlken dárejede ózin-ózi basqaradı, áskeriy qorǵanıw, policiya, ádil sudlaw, valyuta hám sırtqı baylanıslar Daniya tárepinen ámelge asırıladı, biraq Daniya menen birdey bajıxana aymaǵında emes. Atawlar awqamı óziniń bajıxana siyasatına iye, erkin túrde basqa mámleketler menen sawda awqamın dúziwi múmkin. Atawlardıń Skandinaviyalıq Keńesinde wákillik Daniya delegaciyası tárepinen támiyinlenedi. Sonday-aq, atawlar xalıqaralıq sport túrleri boyınsha óz milliy saylandı komandalarına da iye.
Siyasat
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
_(cropped).jpg)
.jpg)
Farer húkimeti jergilikli basqarıwdı ámelge asırıw wákilligine iye. Húkimet baslıǵı Løgmaður (Bas sudya) mámlekettiń bas ministri lawazımında isleydi. Bas ministr kabineti aǵzalarınıń, landsstýrismaðurdan tısqarı 33 deputatı bar[2]. Vikingler dáwirine tiykarlanǵan Faroe parlamenti Løgting (Huqıq sudı) dúnyadaǵı eń eski parlamentlerden biri ekenligi esaplanadı.
Mámlekette saylawlar municipal, milliy (Løgting) hám korollıq (Folketing) dárejelerinde ótkeriledi. 2007-jılǵa shekem mámleket hár biriniń salmaǵı teń bolǵan jeti saylaw okrugine bólingen edi. 2007-jıl 25-oktyabrde pútkil mámleket bir saylaw okrugine aylandırılıp, hár bir saylawǵa teń salmaq beriletuǵın sistemaǵa ótildi.
Jıllar boyınsha xalqı
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]| Jıl | Xalqı | Ósim (%) |
|---|---|---|
| 1327 | 4000 | |
| 1350 | 2000 | -50% |
| 1769 | 4773 | +138.6% |
| 1801 | 5225 | +9.5% |
| 1834 | 6928 | +32.6% |
| 1850 | 8137 | +17.5% |
| 1880 | 11220 | +37.9% |
| 1900 | 15230 | +35.7% |
| 1925 | 22835 | +49.9% |
| 1950 | 31781 | +39.2% |
| 1975 | 40441 | +27.2% |
| 1985 | 45749 | +13.1% |
| 1995 | 43358 | -5.2% |
| 2000 | 46196 | +6.5% |
| 2006 | 48219 | +4.4% |
| 2012 | 49483 | +2.6% |
| 2013 | 49709 | +0.5% |
Derekler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]- ↑ «Population | Statistics Faroe Islands». hagstova.fo. Qaraldı: 12-dekabr 2023-jıl.
- ↑ «Tingmenn» (fo). Logting.fo. 10-fevral 2008da túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 15 mart.
Sırtqı siltemeler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw] |
Wikiqoymada Farer atawları haqqında kategoriya bar |
| Evropadaǵı mámleketler |
|---|
|
|
- Articles containing Faroese-language text
- Articles containing datsha-language text
- Arqa Evropa
- Farer atawları
- 1948-jılı shólkemlestirilgen aymaqlar hám mámleketler
- Eski Norvegiya koloniyaları
- Skandinaviya mámleketler
- Ataw mámleketler
- Daniya Patshalıǵı
- Daniyaǵa qaraslı aymaqlar
- Rásmiy dini xristianlıq bolǵan mámleketler
- Paleogen vulkanizmi
- Daniyadaǵı vulkanlar
- Evropadaǵı qaram jerler