Jolmurza Aymurzaev
![]() | |
| Tuwılǵan sánesi | 30-oktyabr 1910, 9-may 1910 или 25-avgust 1910[1] |
|---|---|
| Qaytıs bolǵan sánesi | 10-may 1996[1] |
Aymurzaev Jolmurza (1910-jıl – 1996-jıl) – qaraqalpaq shayıri, jazıwshısı hám dramaturgı. XX ásirdegi qaraqalpaq ádebiyatınıń baslawshılarınıń biri.
Ómiri
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]1910-jılı Shımbay rayonınıń aymaǵında tuwılǵan. Ol dáslep internatta tárbiyalanǵan (1922-26), soń 1926-1927-jılları Shımbaydaǵı «Kommuna» mektebinde oqıydı, 1927-1932-jılları Tórtkúldegi pedtexnikumdı pitkerip, Taxtakópir rayonında muǵallim bolıp isleydi. 1935-1939-jılları Moskvadaǵı A.V.Lunacharskiy atındaǵı kórkem-óner institutında oqıydı, sońınan 1942-jılǵa shekem Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamında juwaplı xatker bolıp isleydi.
Ol ekinshi jáhán urısı frontlarına qatnasadı, fronttan qaytqannan keyin 1944-1951-jılları, 1958-1962-jılları Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń baslıǵı, 1963-1972-jılları Ózbekstan hújjetli hám ilimiy-ǵalabalıq filmler studiyasınıń Qaraqalpaqstan filialın basqaradı.
J.Aymurzaev 1934-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.
Dóretiwshiligi
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Shayırdıń birinshi qosıǵı 1927-jılı baspa sózde shıqtı. Sol jılları ol «Gúres», «Gúreste jeńdik» dep atalǵan dáslepki poemaların dóretti, dramaturgiya tarwında 1933-jılı «Hákisliler», 1939-jılı «Óz tayaǵı ózine» pyesaların jazdı hám saxnada qoyıldı. Al 1940-jılı «Qaraqalpaqstan ádebiyatı hám iskusstvosı» jurnalınıń №3-5 sanlarında, 1941-jılı №1-sanında jazıwshınıń «Quwat» atlı povesti basılıp shıqtı.
J.Aymurzaev ekinshi jáhán urısı jıllarında «Meniń joldaslarım» poemasın, «Aral qızı», «Leytenant Elmuratov», «Kolya» atlı pyesaların jazdı. Jazıwshı-dramaturgtiń «Aygúl-Abat» (1946,1952), «Berdaq» (1958,1977) «Qádirdan doktor» (1960), «Ráwshan» (1956), «Sheberxannıń shırmawıǵı» (1964), «Baxıt bulaǵı» (1967) pyesaları teatr saxnasında qoyıldı.
J.Aymurzaevtıń «Kelin» gúrrińi, «Ámiwdárya boyında», «Qızketken», «Muhabbatım adamlar» romanları kópshilikke jaqınnan tanıs. Jazıwshı qaraqalpaq ádebiyatında birinshi roman dóretiwshilerdiń qatarına kiredi.
Sıylıqları
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]J.Aymurzaev «Ózbekstan (1981) hám Qaraqalpaqstan (1974) xalıq jazıwshısı», «Ózbekstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri» (1957) degen húrmetli ataqlardıń iyesi. Ol «Aygúl-Abat» pyeasası ushın Qaraqalpaqstan Respublikası Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıǵınıń laureatı boldı, eki mártebe Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesine deputat bolıp saylandı, «Miynet Qızıl Bayraq», «Xalıqlar doslıǵı», úsh mártebe «Húrmet belgisi» ordenleri, Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesininń Húrmet jarlıqları menen sıylıqlanǵan.
Kitap toplamları
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Jazıwshınıń bir qansha shıǵarmaları kóplegen tillerde basılıp shıqtı. Shıǵarmaları: «Hákisliler» (1934), «Qosıqlae» (1935,1936,1938) «Ullı Watan» qosıǵı (1939), «Tasqın» (1946), «Meninń batırlarım» (1949), «Qaharmanlıq gúreske» (1942), «Shayır sózi» (1949), «Jas áwladlarǵa» (1951), «Dańqlı doslar» (1954), «Aydın jolda» (1951), «Ámiwdárya boyında» (1958), «Jetimniń júregi» (1967), «Qızketken» (1972), «Ómir shaydasıman» (1976), «Jetpis toǵızınshı báhár» (1989), «Jolmurza Aymurzaev. Shıǵarmaları» I tom, (1961), «Jolmurza Aymurzaev. Shıǵarmaları» II tom, (1962) hám taǵı basqalar.
Ádebiyatlar
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]- Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары ( библиографиялық мағлыўмат ) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова -T .: Extremum press , 2011. -240 бет .
Bul maqala shala. Siz onı bayıtıp, joybarǵa járdem beriwińiz múmkin. Bul shala maqala haqqında ulıwma úlgi bolıp, ilajı bolsa ol jáne de anıqlaw úlgige almastırılıwı kerek. |
Derekler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]- 1 2 різні автори Аймурзаєв Жолмурза Мурзайович // Енциклопедія сучасної України (ukr.). Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2001. ISBN 966-02-2075-8
- Alfavit boyınsha shaxslar
- 30-oktyabrde tuwılǵanlar
- 1910-jılı tuwılǵanlar
- 9-mayda tuwılǵanlar
- 25-avgustta tuwılǵanlar
- 10-mayda qaytıs bolǵanlar
- 1996-jılı qaytıs bolǵanlar
- Qaraqalpaqstanlı jazıwshılar
- Qaraqalpaq jazıwshıları
- Barlıq shala maqalalar
- Shala maqalalar
- Berdaq atındaǵı Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik sıylıǵınıń laureatları
- Shorsha baba qoyımshılıǵına jerlengenler
- Qaraqalpaq dramaturgları
- Shımbay rayonında tuwılǵanlar
