Kristian X (Daniya patshası)
| Kristian X | |
|---|---|
dansha Christian 10. | |
 | |
.svg)  | |
|
Wákillik dáwiri 1912-jıl 14-may — 1947-jıl 20-aprel | |
| Aldınǵı isker | Frederik VIII |
| Keyingi isker | Frederik IX |
.svg) .svg) | |
|
Wákillik dáwiri 1918-jıl 1-dekabr — 1944-jıl 17-iyun | |
| Aldınǵı isker | lawazım tiklendi |
| Keyingi isker | lawazım biykar etildi |
| Jeke maǵlıwmatları | |
| Tuwılǵan sáne | 1870-jıl 26-sentyabr |
| Tuwılǵan jeri | Sharlottenlunn, Gentofte, Daniya |
| Qaytıs bolǵan sáne | 1947-jıl 20-aprel |
| Qaytıs bolǵan jeri | Amalienborg, Kopengagen, Daniya |
| Dinastiyası | Glyuksburglar |
| Ómirlik joldası | Aleksandrina Meklenburg-Shverinlıq |
| Balaları | Frederik IX hám Knud, Daniya shahzadası |
| Anası | Lovisa Shveciyalı |
| Ákesi | Frederik VIII |
Kristian X (dansha Christian 10.; Christian Carl Frederik Albert Alexander Vilhelm; 1870-jıl 26-sentyabr, Sharlottenlunn, Gentofte, Daniya — 1947-jıl 20-aprel, Amalienborg, Kopengagen, Daniya) — 1912-jıl 14-maydan Daniya patshası hám 1918-jıl-1 dekabrden 1944-jıl-17 iyunǵa shekem Islandiya patshası. Prussiya general-polkovnigı hám shved generalı, Norvegiya, Shveciya, Britaniya (1920-jıl 29-noyabr) hám Germaniya admiralları (1913-jıl 24-fevral) ataǵına iye bolǵan.
Biografiyası
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Kristian 1870-jıl 26-sentyabrde Kopengagen qasındaǵı Sharlottenlunn qorǵanında Frederik VIII hám Loviza Shved shańaraǵında tuwılǵan.
Ol Daniyada tuwılǵan birinshi Glyuksburg edi. Áskeriy tálim alǵan. Shveciya general-mayori (1912-jıl 15-may), Shveciya, Norvegiya hám Germaniya admiralı (1913-jıl 24-fevral ), Britaniya admiralı (1920-jıl 29-noyabr), Prussiya general-polkovnigı ataqlarına iye bolǵan. 1906-jıldan shahzada hám mámleket keńesi aǵzası[1]. 1912-jılda Daniya taxttın miyras etip aldı.
1920-jılda referendum ótkerildi, onıń nátiyjelerine kóre Arqa Shlezvig hám Oraylıq Shlezvig bólegi Daniya quramına qaytarıldı. Kristian X nıń pútkil Oraylıq Shlezvigtı qaytarıwǵa urınıwı ishki siyasiy krizisqa alıp keldi, bul bolsa Daniya monarxiyasınıń (Evropadaǵı eń áyyemgi) bar ekenligin qáwip astına qoydı. 1940-jıl aprel ayında Daniya basıp alınǵannan keyin, patsha mámlekette qaldı hám Daniyalıqlardıń ruwxıy qarsılıǵınıń ramzi boldı. 1942-jılda úy arestine alınǵan[1].
Kristian X Daniya xanzadası Dagmara (Rossiya imperatrixası Mariya Fyodorovna) nıń jiyenı hám Nikolay II nıń tuwısqan aǵalarınıń balaları edi. Onıń úkesi shahzada Karl Hokon VII ataǵı astında Norvegiya patshası boldı.