Qoblan da'stanı

QARAQALPAQ WİKİPEDİASININ' MAG'LIWMATI
Jump to navigation Jump to search

Qoblan da'stanı qaraqalpaqlar arasında ken'nen taralg'an. Bul da'stannın' İ.A.Belyaev variantın esaplang'anda son'g'ı jılları jazıp alıng'an 7 variantı bar. "Qoblan" da'stanının' qaraqalpaqsha variantın' birinshi ret xatqa tu'sirgen qaraqalpaq awızeki a'debiyatın jıynawdın' da'slepki baslawshılarınan biri rus ilimpazı İ.A Belyaev boldı. İ A Belyaevtin' Qıpshaqta turatug'ın İmamqul degen jırawdan jazıp alg'an "Qoblan" da'stannın' qol jazbası menen onda da'stan Qoblannın' Ko'biklige atlanıwınan baslanıp, Alshag'ırdı joq etip, muratı-maqsetke jetiwi menen tamamlanadı. Bul nusqa birinshi ret jazıp alınıwı ha'm baspadan ko'riniwi jag'ınan u'lken a'hmiyetke iye. Sonın' menen birge "Qoblan" bul nusqası til o'zgesheligin izertlew ma'selesinde de ayrıqsha kewil awdararlıq. "Qoblan" da'stanının' ekinshi nusqası 1940-jılı ataqlı qaraqalpaq jırawı Nurabullaev Esemurattan N.Japaqov ta'repinen jazıp alındı.

"Qoblan" da'stanının' Esemurat jırawdan jazıp alıng'an nusqası usı da'stannın' qaraqalpaqsha nusqasının' mazmunı ha'm ko'rkemligi jag'ınan en' tolıg'ı, u'lkeni, en' bahalısı. Onın' ko'lemi 7000 g'a jaqın qosıq qatarlarınan ibarat. Da'stannın' u'shinshi nusqası 1959-jılı Arzımbet jırawdan jazıp alındı. Qoblannın' Qurtqag'a atlanatug'ın jerinen baslanıp, da'stan Qoblannın' Ko'bikli Alshag'ırdı jen'ip, Aqshaxandı o'ltiriwi menen tamamlanadı. To'rtinshi nusqası 1960- jılı Karam jıraw bergen. Karam jıraw Qoblan da'stanın o'zinin' a'kesi Nag'ım jırawdan u'yrengen. 1960-jılı avtor baslag'an ekspedin'iyalıq otryad bul da'stannın' ja'ne de u'shinshi nusqasın jazıp aladı. Qaraqalpaq qaharmanlıq da'stanlarında a'sirler boyı xalıqtın' awızında so'z bolg'an batırdın' ha'm hayalının', ata-anasnın' sonday-aq onın' dushpanlarının' tiplik obrazları do'retilgen. Bul da'standa Qoblan, Qurtqa, Qa'dirbay, Bozkempir, Mırzasayım, Polat, Ersayım, Sharıqlı t.b. obrazlar bunın' da'lili bola aladı.