Topıraq qala

Topıraq qala — Ózbekstandagı mádeniy miyras obyektı. Arxeologiya esteligi. Obyekt dáwiri: IX—XIV ásirler. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Qońırat rayonında jaylasqan.

Tariyxı

Topıraqqala hám onıń ishindegi patsha sarayı Xorezmniń Qushan dáwirine tiyisli mádeniyatın anaǵurlım tolıq sıpatlaydı. Anıǵıraq aytqanda, bul Qushan mámleketiniń keyingi dáwirine sáykes keledi.

IX—XIV ásirler

Dúzilisi

Góne qalashanıń túslik bóleginde qalanıń basqa qurılıslarınan ózgeshe geometriyalıq tuwrı jobalastırılıp salınǵan qurılıslardıń qaldıqları bar.

(Qalanıń túslik dárwazasınan baslanıp qalanıń dál wortasınan ekige bólip wótken yeni 10 m derlik worayliq kóshe kózge túsedi. Usi kөsheden bir neshe kósheler qaptalǵa bólinip shıǵıp, wolar qalanı 9 yamasa 10 úlken imaratlar dizbegine bólgen. Bul tutasqan úlken jaylar dizbeklerinde bir neshe wonlaǵan úy-ruwzgershiligi ushın ójireler bar, Sonday-aq turaq jaylar ushın, qudayǵa qulshılıq etip sıyınıw ushın arnalǵan arnawlı ójireler bolǵan. Qalanıń arqa bóleginde woǵada úlken patsha sarayı bolǵan. Usı qatarda wotqa sıyınatuǵınlardıń úlken xramı hám bazar jaylasqan.

Saray úsh qabattan ibarat. Onıń oraylıq ójireler dizbekleri biyik bolǵan.

Onıń házirgi kúnniń ózinde jer betinen 25 m biyik turǵan úlken úsh minarı bar. Qalanıń gerbishlerinen 70 ke jaqın tamǵa tabıldı. Sonıń ishinde qaraqalpaqlarda bolatuǵın tamǵalar da bar. Bul fakt qalanı salıwǵa qaraqalpaqlardıń ata-babalarınıń da qatnasqanın kórsetedi.

Házirgi waqıtta

Obyekt mánzili: «Ádabiyat» APJ. Kóshmes múlkke bolǵan huqıq: Mámleket múlkı. Qaraqalpaqstan Respublikası Materiallıq miyras basqarması operativ basqarıw huquqı tiykarında: Ózbekstan Respublikasi Wázirler Mákemesiniń qararı menen 2019-jıl 4-aqırapta Material mádeniy miyrasınıń kóshmes múlk obyektleri milliy dizimine kiritilgen — mámleket qáwipsizligine alınǵan