Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba

QARAQALPAQ WİKİPEDİASININ' MAG'LIWMATI
Навигацияға өту Іздеуге өту

Bul qollanba taza paydalanıwshılar ushın eń birinshi maqalasın jaratıwǵa járdem beriw ushın jaratılǵan.

Taza maqalanı tez jaratıw[derekti jańalaw]

Taza maqalanı tez jaratıw ushın, tómendegi tekst maydanına maqala atamasın kiritiń hám "Taza maqala jaratıw yamasa barına ótiw"di basıń. Eger bul maqala ele Wikipediada joq bolsa, sizge onı jaratıw usınıs etiledi. Bıraq birinshi maqalańızdı jaratıwdan aldın usı qollanbanı aqırına shekem oqıp shıǵıwıńızdı máslahat etemiz.

  • Ótiń- Taza maqala jaratıw yamasa barına ótiw
  • Izlew - Tolıq teksti menen izlew

Basqısh 1: Maqalańız ushın tema saylań.[derekti jańalaw]

Ózińizge qızıq bolǵan temanı ǵana saylań. Házirgi waqıtta jámiyette áhmiyetli bolǵan, bıraq ózińizge qızıq bolmaǵan temanı saylamań. Basta siz bul temanı jaqsı biliwińiz shárt emes, bıraq bul temanı jaqsılap úyreniw niyetińiz bolıwı kerek. Aldınnan isenimli, anıq maǵlıwmattı qay jerden alıwdi oylap kóriń.

Basqısh 2: Maqalańız ushın atama saylań.[derekti jańalaw]

Wikipediadaǵı maqalalar ataması birlik sanda boladı, máselen: Tawıq, Dárya.

  • Eger maqala ataması kóp mánili bolsa, maqala ataması qasına túsindirmesinde qawıs ishinde qosıp qoyıń, máselen: Moskva (futbol klub), Muxabbat (film).
  • Adamlar haqqında maqala jaratqanıńızda, atama ushın sol adamnıń original tilindegi atın paydalanıń, máselen: Mikelanjeló' emes, al Michelangelo. Adamlardıń atları original tilinde qanday bolıwın bilmeseńiz, İnglis Wikipediasına kirip izlep tabıwıńızǵa boladı.

Basqısh 3: Aldın bul maqala jaratılǵanba ekenligin tekserip kóriń.[derekti jańalaw]

Shep tárepte jaylasqan "izlew" aynashasında siz tárepinen tańlap alınǵan temanıń tayanısh sózlerin kiritiń, sál tómenirekte jaylasqan "İzle" belgisin basıń. İzlewdiń nátiyjeleri siltew túrinde payda boladı. Eger sizdi qızıqtırǵan maqala álle qashan jaratılǵan bolsa, sol maqalaǵa ótip, maqalanıń joqarsında jaylasqan "ózgertiw" belgisin basıń. Solay etip, siz bul maqalanı ózgertiwge tayarsız.

Basqısh 4. Maqalanı jaratıń.[derekti jańalaw]

Al eger sizdi qızıqtırǵan maqala ele joq bolsa, onı jaratıw kerek. Bunıń ushın usı maqalanıń basında jaylasqan "Taza maqalanı tez jaratıw" bólimindegi tekst maydanına maqala atamasın jazıń hám "Taza maqala jaratıw yamasa barına ótiw"di basıń. Eger bul maqala ele Wikipediada joq bolsa, sizge onı jaratıw usınıs etiledi.

Basqısh 5. Maqalanı durıs baslań.[derekti jańalaw]

Wikipedia maqalaları maqala atamasın qaytalawdan hám maqala predmetine anıqlama beriwden baslanadı, máselen: "Didaktikalıq materializm - filosofiyalıq ilim bolıp, ol ...", "Troy - ataqlı tariyxıy film bolıp ...". Qawıs ishinde bul terminniń kelip shıǵıwın kórsetiwge boladı. İnsan haqqında jazılǵan maqalalarda adam atınan keyin qawıs ishinde tuwılǵan hám qaytıs bolǵan sánelerin kórsetiw kerek, eger maqalada insannıń original tilindegi atınan paydalansańız, onıń qaraqalpaq tilinde qalay aytılıwın kórsetseńizde boladı, máselen: "Leonardo da Vincı (aytılıwı: Leonardo da Vinchı', 15 aprel, 1452 - 2 may, 1519) İtaliyanıń Florentsiya qalasında tuwılǵan italiyalı súwretshi...".

Basqısh 6. Maqalanıń ózin jazıń.[derekti jańalaw]

Maqalanıń usınıs etiletuǵın eń kishi kólemi 500 belgi (simvol), maqala ilimiy biraq túsinikli stilde jazıwı kerek. Bunnan tısqarı, Wikipedia ushın maqala jazǵan waqıtta kózde tutuw kerek bolǵan júdá áhmiyetli 2 printsip bar:

  1. Neytral kóz qaras (NKQ). Bul printsip maqala materialı pútkilley neytral kóz qaras penen hám tolıq ashıp beriliwi kerekligin, maqala predmetine ózińizdiń shaxsiy kóz qarasıńızdı bildire almaytuǵınlıǵıńızdı ańlatadı.
  2. Eger qanday da bir sorawǵa bir neshe kóz-qaraslar bar bolsa, onda olardıń barlıǵı maqalada teń dárejede kórsetiliwi kerek.
  3. Avtorlıq huqıqlardı saqlaw. Wikipedia jámiyetiniń maqseti - biypul hám hámme qollanıwı múmkin bolǵan ensiklopediya jaratıw. Sol sebepli, Wikipediaǵa avtorlıq huqıqqa iye bolǵan tekstler, súwretler hám taǵı basqa resurslardan nusqa alıwǵa bolmaydı. Eger maǵlıwmattıń huquqıy awhalı belgisiz bolsa, onnan Wikipediada paydalanbań. Wikipedianıń ózi "GNU FLD" litsenziyası boyınsha is alıp baradı.

Basqısh 7. Maǵlıwmat alǵan dereklerińizdi kórsetiń.[derekti jańalaw]

Maqalanı jazıp bolǵannan keyin, maqala aqırında "Ádebiyatlar" degen bólimdi jaratıń hám ol jerde ózińiz maqala jazıwda paydalanǵan dereklerińizdi dizim sıpatında kórsetip ótiń (materialdıń ataması, avtor(lar)ı, basıp shıǵarılǵan jeri hám jılı, betler sanı, hámde ilajı barınsha ISBN sanında kórsetiń). Keyin "Qosımsha maǵlıwmat" bólimin jaratıń, bul jerde jaratılǵan maqalaǵa tematik jaqtan jaqın bolǵan basqa maqalalardı dizim sıpatında siltewler arqalı kórsetiń. Maqalanıń eń aqırında "Siltewlar" bólimin jaratıń hám bul jerde maǵlıwmat alǵan İnternet betlerin kórsetip ótiń. Bul bólimde sonday-aq, siz maǵlıwmat almaǵan bolsańızda, biraq maqala tematikasına jaqın bolǵan basqa qızıq saytlardi kórsetseńizde boladı.

Basqısh 8. Maqalańızdı durıs hám shıraylı qılıp formatlań[derekti jańalaw]

Wikipediada formatlaw qıyın emes:

  1. Tekstti qalın háripte kórsetiw ushın, tekstti úsh tırnaqsha menen qorshań, yaǵnıy "'''qalıń tekst'''". Qalıń hárip penen maqala ataması (Basqısh 5ti qarań) hámde tayanıshlı terminler hám túsinikler kórsetiledi;
  2. Kursiv ushın eki tirnaqsha talap etiledi: "''kursiv''". Kursiv penen ah'miyetli tekstti ayrıqsha qılıp kórsetiw ushın paydalanıladı, biraq ol onsha jaqsı oqılmaydı, sonıń ushın onı kóp paydalanbań;
  3. Maqalanıń bólimleri ataması taza qatarda hámde eki (yamasa kishi bólimler ushın úsh) teńlik belgisi menen qorshaladı, máselen: "===Basqısh 8. Maqalańızdı durıs hám shıraylı qılıp formatlań===".
  4. Wikipediada abzatslar bos qatar menen bólinedi - tek abzatslar arasında bos qatar taslap ketiwińiz jetkilikle.
  5. Dizimler tómendegishe jasaladı: hár bir bólek qatarda "#" belgisi qoyıladı hám keyin dizimniń keyingi elementi dawam ettiriledi. Qatar sanı qoyılmaytuǵın dizimler ushın "#" ornına "* qollanıladı, máselen: "* Element 1;[taza qatar]* Element 2;[taza qatar]* Element 3.".
  6. İshki siltew (Wikipedianıń basqa maqalalarına siltewler) "[[Maqala ataması|siltewdiń kórinetuǵın teksti]]" túrine belgilenedi, máselen: [[Gipertekst|İshki siltew]]. Eger siltewdiń kórinetuǵın teksti maqala ataması menen birdey bolsa, jumısımız jánede ańsatlasadı, máselen [[XX ásir]]de kóp nárseler ózgergen edi.... Jaqsı maqalanıń hár abzatsında keminde 3 siltew bolıwı kerek.
  7. Sırtqı siltew (İnternettiń basqa saytlarına siltewler) tómendegishe belgilenedi: [http://URL-adres Siltewdiń kórinetuǵın teksti]. Máselen: [http://www.google.com/ "Google" izlew portalı]. Sonı este tutıń, Wikipediada pullı saytlarǵa siltew beriwge bolmaydı, ulıwma Wikipediada hár qanday daǵaza qadaǵan etiledi.

Basqısh 9. Maqalanı kategoriyalań.[derekti jańalaw]

İzlewdi ańsatlastırıw ushın Wikipedianıń hár bir maqalası bir yamasa bir neshe kategoriyaǵa jatadı. Maqalanı qandayda bir kategoriyaǵa kiritiw ushın aqırında ("Siltewler" bóliminen keyin) bos qatar taslap ketiw hám hár bir taza qatarda "Kategoriya:" sózinen keyin ekewlik kvadrat qawıs ishine kategoriyasın kórsetiw kerek. Máselen, [[Kategoriya:Kvant fizikası]] yamasa [[Kategoriya:Qaraqalpaqstan tariyxı]]. Adamlar haqqındaǵı maqalalar tuwılıwı hám qaytıs bolıwı boyınsha kategoriyalarǵa (máselen, [[Kategoriya:2 iyulda tuwılǵanlar]] yamasa [[Kategoriya:1890-jılı qaytıs bolǵanlar]]), jánede kásibi hám mámleketi kategoriyasına (máselen, [[Kategoriya:Ullıbritaniya filosofları]]) kiriwi shárt. Filmler, kompyuter oyınları hám romanlar shıǵıw jılına hám janrına baylanıslı kategoriyalarǵa bólinedi (máselen, [[Kategoriya:1910-jıl romanları]], [[Kategoriya:1977-jıl filmlereri]] yamasa [[Kategoriya:Qorqınıshlı filmler]]).

Basqısh 10. Wikiler-ara siltewlerdi kórsetiń[derekti jańalaw]

Wikipedia bul bir neshe onlaǵan dúnya júzi tillerinde bólimleri bar xalıqaralıq ensiklopediya. Hár qıylı tillerde jazılǵan maqalalar arasında baylanıs jasaw kerek (wikiler-ara siltewler arqalı). Bunıń ushın maqalańızdıń atamasın inglis yamasa nemis tiline awdarıń. Maqalanıń aqırında, kategoriyalardan keyin bos qatar taslap ketiń, sońınan keyingi qatarda mına kórinistegi tekstti kiritiń [[til kodı:maqala atamasınıń awdarması]], bul jerde til kodında inglis tili ushın al nemis tili ushın de' ni paydalanıń. Máselen, "Kvant mexanikası" maqalası ushın [[en:Quantum mechanics]] yamasa [[de:Quantenmechanik]].