Orazbay Ábdiraxmanov

Orazbay Ábdiraxmanov
Orazbay Ábdiraxmanov
Tuwılǵan sánesi	29-avgust 1949-jılı (76 jasta)
Tuwılǵan jeri	Kegeyli rayonı, Qaraqalpaqstan
Puqaralıǵı	Ózbekstan
Milleti	qaraqalpaq
Dóretiwshilik túri	jazıwshı, dramaturg, jurnalist, awdarmashı
Oqıǵan jeri	Ózbekstan milliy universiteti (1973)
Dóretiwshilik jılları	1973–...
Janrı	satira, gúrriń, roman, ocherk, pyesa
Shıǵarmalarınıń tili	qaraqalpaq, ózbek, rus
Ataqları	«Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen kórkem-óner ǵayratkeri» (1999); «Ózbekstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri» (2000); «Qaraqalpaqstan xalıq jazıwshısı» (2004); «Ózbekstan xalıq jazıwshısı» (2018)
Sıylıqları	YUNESKO medalı laureatı (1985)

Orazbay Ábdiraxmanov (Оразбай Әбдирахманов; 1949-jıl 29-avgust, Kegeyli rayonı) — qaraqalpaq ádebiyatınıń kózge kóringen wákili, Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan xalıq jazıwshısı, dramaturg hám jámiyetlik isker. Ol Quranı Kárimdi qaraqalpaq tiline dáslepki awdarıwshılardıń biri retinde belgili.

Ómiri hám bilimi

Orazbay Ábdiraxmanov 1949-jılı 29-avgustta Kegeyli rayonında tuwılǵan. Ol Xojeli rayonındaǵı mektepte oqıp, 1973-jılı Tashkent Milliy universitetiniń (házirgi Ózbekstan milliy universiteti) jurnalistika fakultetin tamamlaǵan.

Iskerligi

Jazıwshı óziniń iskerligi dáwirinde bir qatar juwaplı lawazımlarda isledi:

«Jetkinshek» gazetası hám «Ámiwdárya» jurnalında ádebiy xızmetker, bólim baslıǵı hám juwaplı xatker;
Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamında ádebiy másláhátshi hám baslıq orınbasarı;
«Qaraqalpaqfilm» kinostudiyasında direktor;
Qaraqalpaqstan Ruwxıylıq hám aǵartıwshılıq orayı baslıǵı orınbasarı;
«Ózbektelefilm»niń Qaraqalpaqstan bólimi direktori;
«Ámiwdárya» jurnalınıń bas redaktorı.

Dóretiwshiligi

Satira hám proza

Orazbay Ábdiraxmanov qaraqalpaq ádebiyatında satira janrın jańa basqıshqa kóterdi. Onıń «Bir muhabbat tariyxı» (1977) hám «Qońsı-qobalar» (1981) satiralıq gúrrińler toplamları keń jámiyetshilikke tanıldı. Onıń «Botinka», «Ázazúl», «Ógizdiń miyi», «Ójet», «Soqır ishek» sıyaqlı gúrrińleri óziniń ótkir yumorı hám sociallıq áhmiyeti menen ajıralıp turadı.

Jazıwshınıń 1985-jılı járiyalanǵan «Bosaǵa» romanı qaraqalpaq prozasınıń áhmiyetli jetiskenlikleriniń biri bolıp, 2003-jılı ózbek tilindegi «Jahon adabiyoti» jurnalında basıldı.

Dramaturgiya hám kino

Dramaturg sıpatında onıń «Ójet» (1981) komediyası Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik akademiyalıq muzıkalı teatrında uzaq jıllardan beri qoyılıp kiyatır. Sonday-aq, ol «Gúm-gúm» (1990) hám «Tıǵın» (1991) sıyaqlı dáslepki qaraqalpaq kórkem filmleriniń avtorı.

Aral teńizi mashqalasına arnalǵan «Aralqum», «Dárya dárti», «Aral qızları» sıyaqlı hújjetli filmleri hám bir qatar tariyxıy-mádeniy baǵdardǵı videofilmleri ushın hár qıylı xalıqaralıq kinofestivallar laureatı bolǵan.

Awdarmashılıǵı

Orazbay Ábdiraxmanov qaraqalpaq mádeniyatı tariyxında úlken waqıya bolǵan — Quranı Kárimniń qaraqalpaq tilindegi túsindirmeli awdarmasın islep shıqtı hám járyaladı.

Miynetleri

«Bir muhabbat tariyxı» (1977) — gúrrińler toplamı;
«Qońsı-qobalar» (1981) — satiralıq gúrrińler;
«Ne podpisivay, bratok» (1984) — rus tilinde;
«Bosaǵa» (1985) — roman;
«Ústirt, Ústirt ǵoy» — ocherk.

Sıylıqları hám ataqları

1985 — YUNESKO medalı laureatı;
1999 — «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen kórkem-óner ǵayratkeri»;
2000 — «Ózbekstan Respublikasına miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri»;
2004 — «Qaraqalpaqstan xalıq jazıwshısı»;
2018 — «Ózbekstan xalıq jazıwshısı».

Derekler