Kontentke ótiw

Húsniddin Hamidov

Wikipedia — erkin enciklopediya
Húsniddin Hamidov
súwret
Tuwılǵan sánesi5-yanvar 1935-jılı(1935-01-05)
Tuwılǵan jeriShoqarıq awılı, Shımbay rayonı, Qaraqalpaqstan ASSR, Ózbekstan SSR, SSSR
Qaytıs bolǵan sánesi3-noyabr 2019-jılı(2019-11-03) (84 jasta)
Qaytıs bolǵan jeriNókis qalası, Qaraqalpaqstan, Ózbekstan
PuqaralıǵıSovet Socialistlik Respublikalar Awqamı SSRA →  Ózbekstan
MilletiQaraqalpaq
Ilimiy tarawıFilologiya, ádebiyattanıw, lingvistika
Jumıs orınlarıÓzIA QF N. Dáwqaraev atındaǵı TTÁI (1960-2008)
QMU (2008)
Bilim alǵan jeriQaraqalpaq mámleketlik muǵallimler institutı (1955)
QMPI (1963)
Ilimiy dárejesiFilologiya ilimleriniń doktorı (1990)
Ilimiy ataǵıprofessor, akademik (2000)
Belgili tezis(ler)i«XVIII-XX ásirlerdegi yuridikalıq dokumentlerdiń tili hám onıń házirgi qaraqalpaq tiline qatnası» (1967)
«Jazba estelikler boyınsha XIX–XX ásirdiń basındaǵı qaraqalpaq tili» (1990)
Sıylıqları«Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen ilim ǵayratkeri» (1993)
«Shuxrat» medalı (1998)

Húsniddin Hamidov (1935-jıl 5-yanvar, Shoqtorańǵıl awılı, Shımbay rayonı, Qaraqalpaqstan ASSR, Ózbekstan SSR, SSSR — 2019-jıl 3-noyabr, Nókis qalası, Qaraqalpaqstan, Ózbekstan) — belgili qaraqalpaq tilshi, ádebiyatshı alımı hám jazıwshısı. Ilimpaz eski qaraqalpaq tili, sonday-aq, eski qaraqalpaq tiline tiyisli qoljazbalar, dárekler boyınsha ilimiy jumıslar islegen.

Ózbekstan Ilimler akademiyasınıń akademigi (2000), Oliy Májlis deputatı (1995-99).

Húsniddin Hamidov 1935-jılı 5-yanvarda Shımbay rayonınıń Shoqarıq awılında tuwıldı. 1955-jılı Qaraqalpaq mámleketlik muǵallimler institutınıń rus tili hám ádebiyatı fakultetin pitkerdi. 1963-jıl QMPI tariyx-filologoiya fakultetiniń rus tili hám ádebiyatı bólimin sırttan oqıp pitkerdi.

Ilimpaz 2019-jılı 5-noyabr kúni 84 jasında Nókiste qaytıs boldı.

Húsniddin Hamidov dáslep 1955-1959-jılları Shımbay rayonınıń mekteplerinde rus tili hám ádebiyatı páni muǵallimi, 1960-67-jılları Ózbekstan Ilimler akademiyası Qaraqalpaqstan filialı N. Dáwqaraev atındaǵı Til, Tariyx hám Ádebiyat institutında qaraqalpaq tili tariyxı hám dialektologiyası sektorında dáslep kishi, sońınan úlken ilimiy xızmetker bolıp isledi. 1967-71-jılları instituttıń Shıǵıs qoljazbaları sektorında úlken ilimiy xızmetker bolıp isledi, al 1971-83-jılları sol bólimniń baslıǵı, 1983-86-jılları revolyuciyaǵa deyingi qaraqalpaq ádebiyatı hám Shıǵıs qoljazbaları bólimniń baslıǵı, 1986-89-jılı sol bólimniń úlken ilimiy xızmetkeri bolıp isledi. 1989-jıldan baslap qaraqalpaq tili tariyxı, dialektologiyası hám qoljazbalar bóliminiń baslıǵı bolıp isledi.

2008-jıldan keyingi jıllarda QMUda «Túrkiy filologiyası» kafedrasınıń professorı bolıp jaslarǵa ustazlıq etti[1].

Sonday-aq, ilimpaz 1993-jılı Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası, 1994-jılı Ózbekstan Ilimler akademiyasınıń xabarshı aǵzası bolǵan bolsa, 2000-jıldan usı akademiyanıń haqıyqıy aǵzası bolıp saylanǵan.

Siyasiy iskerligi

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

H.Hamidov jámiyetlik jumıslarında da belsene qatnasıp, 1995-jılı «Vatan taraqqiyoti» partiyasınan Oliy Majlistiń birinshi shaqırıq deputatı bolǵan[2].

Dóretiwshiligi

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Til tariyxı boyınsha tereń izertlew jumısların alıp barǵan ilimpaz 1967-jılı Túrkmenstan Ilimler akademiyası Maqtımqulı atındaǵı Til hám ádebiyat institutında «XVIII-XX ásirlerdegi yuridikalıq dokumentlerdiń tili hám onıń házirgi qaraqalpaq tiline qatnası» degen temada kandidadtlıq dissertaciyasın, 1990- jılı ÓzIA Til hám ádebiyat institutında «Jazba estelikler boyınsha XIX–XX ásirdiń basındaǵı qaraqalpaq tili» degen temada doktorlıq dissertaciyasın jaqladı.

Ilimpaz qaraqalpaq tiliniń tariyxı boyınsha kóplegen ilimiy miynetlerdiń avtorı. Shıǵıs qoljazbaların jıynaw, olarǵa kommentariyler jazıp baspaǵa tayarlaw isleri menen de shuǵıllandı. Usı jolda aalım 1971-jılı belgili filolog, shayır Nawrız Japaqov penen Kegeyli rayonı aymaǵındaǵı Xalqabad elatında Berdaqtıń «Shejire» hám «Xorezm» dástánlarınıń kátip kóshirgen qoljazba nusqaların tawıp aldı. «Shejire»niń bul variantın H.Hamidov «Ámiwdárya» jurnalınıń 1977-jılǵı 5-sanında járiyalap, ilimiy hám ádebiy aynalısqa engizdi[3].

Ádebiy dóretiwshiligi

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

H. Hámidovtıń jazıwshı retinde «Ómir ıshqı» (1980), «Ilham» (1986) atlı qosıqlar toplamları, «Estelik» (1981) degen gúrriń, povestler kitabı hám «Ushqın» (1993), «Óz úyim» romanları járiyalandı. 2007-jılı «Ómir mánzilleri» qosıqlar, gúrrińler, povestler toplamı basılıp shıqtı. Ol parsı tilinen Saadiydiń «Gúlistan» kitabınan qaraqalpaq tiline úzindiler awdardı.

Eski ózbek tilinen tilinen awdarǵan kitapları

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  1. Мунис, Агаҳий. Фирдаус-ул-ықбал. —Нөкис, «Билим», 2019. 384 бет. ISBN 978-9943-4454-3-7

Til bilimine baylanıslı kitapları

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  1. Ҳамидов Ҳ. Қарақалпақ тили тарийхының очерклери. —Нөкис, «Қарақалпақстан», 1974. 360 бет.
  2. Ҳамидов Ҳ. Ески қарақалпақ тилиниң жазба естеликлери. —Нөкис, «Қарақалпақстан», 1985. 224 бет.
  3. Ҳамидий Ҳ. Шығыс тиллеринде жазба дәреклер ҳәм XIX әсирдеги қарақалпақ шайырлары. —Нөкис, «Билим», 1991. 212 бет.

Ataq hám sıylıqları

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  1. Ахметов С. Қарақалпақстан Республикасының әдебиятшы—алымлары ҳәм сыншылары. —Нөкис, «Билим», 1993. 136 бет.
  2. Бекбергенов А., Пахратдинов Қ. Қарақалпақ тилин изертлеўшилер. Биобиблиографиялық очерклер. —Нөкис, «Қарақалпақстан», 2000. 52 бет. ISBN 5-8272-0196-0
  3. Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи 3. Бекбергенова —Ташкент: «Extremum press», 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0
  1. ↑ «Ҳусниддин Ҳамидов». qqtongi.uz. 29-avgust 2024da túp nusqadan arxivlendi.
  2. ↑ «Скончался академик Хусниддин Хамидов. Мирзиёев и Арипов выразили соболезнования» (ru). Podrobno.uz. 28-yanvar 2020-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 28-yanvar 2020-jıl.
  3. ↑ Ибрагимов С. Бердақтың «Шежире» дәстаны ҳәм қарақалпақлар тарийхы. (-Нөкис, 2021).
«https://kaa.wikipedia.org/w/index.php?title=Húsniddin_Hamidov&oldid=157580» saytınan alınǵan